อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E960aINS 960aข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

สตีวิออลไกลโคไซด์จากหญ้าหวาน

Steviol glycosides from Stevia

เป็นสารย่อยของ E960 ข้อมูลส่วนใหญ่อยู่ที่หน้าสารหลัก

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[2]
สหภาพยุโรป
อนุญาต[1]
สหรัฐฯ
ไม่มีข้อมูล
ADIไม่มีค่า ADI ในฐานข้อมูล
งานวิจัย6 ข้อค้นพบ
สรุปผลการศึกษายังผสมงานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม: เริ่มมีสัญญาณผลเสีย
ข้อค้นพบ
  • สรุปแล้ว ผลผสม 1 ไม่มีผล 2
  • เริ่มมีสัญญาณ ผลผสม 1
  • ถูกหักล้าง อันตราย 1
  • ยังไม่มีงานวิจัยในคน 1
งานใน PubMedมีงานวิเคราะห์รวมในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
ใครควรระวังควรหลีกเลี่ยง ทารก 0–6 เดือน · ทารก 6–12 เดือน · เด็กเล็ก 1–3 ปี ดูทุกกลุ่ม ↓
ยังไม่มีในฐานข้อมูลค่า ADI

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรคือสตีวิออลไกลโคไซด์ที่สกัดจากใบหญ้าหวาน (Stevia rebaudiana) ด้วยน้ำและทำให้บริสุทธิ์
ใส่ทำไมใช้เป็นสารให้ความหวานแทนน้ำตาล
พบในอะไร
สินค้าไทย 21 รายการ เช่น เม / ลอนโซดา · เอส ครีมโซดา · น้ำลำไย ยูเอชที
อย. อนุญาตในหมวดเช่น เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบหลัก (ปรุงแต่ง), ผลิตภัณฑ์เลียนแบบนมผงและผลิตภัณฑ์เลียนแบบครีมผง, ขนมหวานที่มีนมเป็นส่วนประกอบหลัก, ขนมหวานที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลัก

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 21 รายการ · ทั่วโลก 1,761 รายการ[35]

03

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ทุกคน
ควรจำกัดปริมาณ WHO เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[24]

WHO (2023 ข้อแนะนำแบบมีเงื่อนไข) ไม่แนะนำใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลเพื่อควบคุมน้ำหนักหรือลดโรคไม่ติดต่อ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ยกเว้นผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว (ไม่รวมโพลีออล ยาสีฟัน และยา)

ข้อค้นพบทั้งหมดอยู่ในบท 04
ทารก 0–6 เดือน
ควรหลีกเลี่ยง อย. เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[41]

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 157 (แก้ไขโดยฉบับที่ 287 ปี 2004) ห้ามใช้น้ำตาล น้ำผึ้ง หรือวัตถุให้ความหวานอื่นใดในอาหารทารกและอาหารสูตรต่อเนื่องสำหรับทารกและเด็กเล็ก ยกเว้นน้ำตาลแลคโตสหรือคาร์โบไฮเดรตที่หวานไม่เกินแลคโตส

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ทารก 6–12 เดือน
ควรหลีกเลี่ยง WHO · อย. เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[39,40]

แนวทาง WHO ปี 2023 ระบุว่าเด็กอายุ 6–23 เดือนไม่ควรได้รับอาหารหรือเครื่องดื่มที่ใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาล เช่นเดียวกับอาหารที่มีน้ำตาล เกลือ และไขมันทรานส์สูง

คำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[41]

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 157 (แก้ไขโดยฉบับที่ 287 ปี 2004) ห้ามใช้น้ำตาล น้ำผึ้ง หรือวัตถุให้ความหวานอื่นใดในอาหารทารกและอาหารสูตรต่อเนื่องสำหรับทารกและเด็กเล็ก ยกเว้นน้ำตาลแลคโตสหรือคาร์โบไฮเดรตที่หวานไม่เกินแลคโตส

สรุปแล้วผลผสมข้อค้นพบที่ 3
เด็กเล็ก 1–3 ปี
ควรหลีกเลี่ยง WHO · อย. เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[39,40]

แนวทาง WHO ปี 2023 ระบุว่าเด็กอายุ 6–23 เดือนไม่ควรได้รับอาหารหรือเครื่องดื่มที่ใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาล เช่นเดียวกับอาหารที่มีน้ำตาล เกลือ และไขมันทรานส์สูง

คำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[41]

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 157 (แก้ไขโดยฉบับที่ 287 ปี 2004) ห้ามใช้น้ำตาล น้ำผึ้ง หรือวัตถุให้ความหวานอื่นใดในอาหารทารกและอาหารสูตรต่อเนื่องสำหรับทารกและเด็กเล็ก ยกเว้นน้ำตาลแลคโตสหรือคาร์โบไฮเดรตที่หวานไม่เกินแลคโตส

ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[10,36]

EFSA (2011) พบว่าเด็กอายุ 1–14 ปีอาจได้รับสตีวิออลไกลโคไซด์ 1.7–16.3 มก./กก./วัน ซึ่งเกิน ADI 4 มก./กก. ที่ระดับสูง และในปี 2024 EFSA คง ADI เดิมไว้ พร้อมเตือนว่าการขยายการใช้จะทำให้เด็กเล็กกลุ่มบริโภคสูงเกิน ADI มากขึ้น

สรุปแล้วผลผสมข้อค้นพบที่ 3
เด็ก 4–8 ปีเด็ก 9–12 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[10,36]

EFSA (2011) พบว่าเด็กอายุ 1–14 ปีอาจได้รับสตีวิออลไกลโคไซด์ 1.7–16.3 มก./กก./วัน ซึ่งเกิน ADI 4 มก./กก. ที่ระดับสูง และในปี 2024 EFSA คง ADI เดิมไว้ พร้อมเตือนว่าการขยายการใช้จะทำให้เด็กเล็กกลุ่มบริโภคสูงเกิน ADI มากขึ้น

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ภาวะก่อนเบาหวาน/ดื้ออินซูลินโรคอ้วน
ควรจำกัดปริมาณ WHO เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[25]

แนวทางของ WHO ปี 2023 (แบบมีเงื่อนไข) แนะนำไม่ให้ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล (อะซีซัลเฟม-เค แอสปาร์แตม ซูคราโลส แซ็กคาริน ไซคลาเมต สตีเวีย ฯลฯ) เพื่อคุมน้ำหนักหรือป้องกันโรคเรื้อรัง เพราะไม่ช่วยลดไขมันในระยะยาว และการใช้ระยะยาวอาจสัมพันธ์กับเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจ และการเสียชีวิตที่สูงขึ้น คำแนะนำนี้ครอบคลุมทุกคนยกเว้นผู้ที่เป็นเบาหวานแล้ว จึงรวมถึงผู้มีภาวะก่อนเบาหวานด้วย (ไม่รวมน้ำตาลแอลกอฮอล์)

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ตั้งครรภ์วางแผนมีบุตรยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้
ถูกหักล้างอันตรายข้อค้นพบที่ 5
เบาหวานชนิดที่ 2
ไม่พบข้อกังวลสำหรับกลุ่มนี้ ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK[25,37,38]

ADA ปี 2026 (ข้อ 5.22 ระดับ B) ยอมรับให้ผู้เป็นเบาหวานใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้ในปริมาณพอเหมาะและระยะสั้นเพื่อลดพลังงานและคาร์โบไฮเดรต แต่น้ำเปล่ายังดีที่สุด ส่วนคำแนะนำของ WHO ปี 2023 ที่ไม่ให้ใช้สารให้ความหวานเพื่อคุมน้ำหนักนั้น ไม่ได้ครอบคลุมผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว

สรุปแล้วไม่มีผลข้อค้นพบที่ 2
เบาหวานชนิดที่ 1
ไม่พบข้อกังวลสำหรับกลุ่มนี้ ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK[25,37,38]

ADA ปี 2026 (ข้อ 5.22 ระดับ B) ยอมรับให้ผู้เป็นเบาหวานใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้ในปริมาณพอเหมาะและระยะสั้นเพื่อลดพลังงานและคาร์โบไฮเดรต แต่น้ำเปล่ายังดีที่สุด ส่วนคำแนะนำของ WHO ปี 2023 ที่ไม่ให้ใช้สารให้ความหวานเพื่อคุมน้ำหนักนั้น ไม่ได้ครอบคลุมผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

04

งานวิจัยว่าอย่างไร

6 ข้อค้นพบ

เรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน

ความดันโลหิตสูง

  1. 1

    สรุปแล้วไม่มีผลทดลองสุ่มในคนคน

    เนื่องจากมีความเชื่อทั้งว่าหญ้าหวานช่วยลดความดัน และว่าอาจอันตรายต่อคนความดันต่ำ จึงมีการทดลองแบบสุ่มปกปิดสองฝ่ายให้ผู้ใหญ่ 100 คนที่ความดันปกติหรือค่อนข้างต่ำกินรีบาวดิโอไซด์เอวันละ 1,000 มก. หรือยาหลอกนาน 4 สัปดาห์ ผลคือความดันขณะพัก ความดันตลอด 24 ชั่วโมง และอัตราการเต้นของหัวใจไม่เปลี่ยนแปลง การทดลองในผู้ป่วยเบาหวาน 16 สัปดาห์ที่ใช้ขนาดเดียวกันก็ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของความดันเช่นกัน[4,5]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2

  1. 2

    สรุปแล้วไม่มีผลทดลองสุ่มในคนคน

    การทดลองแบบปกปิดสองฝ่าย 16 สัปดาห์ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 พบว่าการกินรีบาวดิโอไซด์เอ (สารหวานหลักในสารสกัดหญ้าหวาน) วันละ 1,000 มก. ไม่ทำให้ค่า HbA1c น้ำตาลขณะอดอาหาร อินซูลิน ซีเปปไทด์ ความดันโลหิต น้ำหนักตัว หรือไขมันในเลือดต่างจากยาหลอก และไม่ทำให้น้ำตาลต่ำบ่อยขึ้น บทความทบทวนงานวิจัยในคนปี 2026 (ส่วนใหญ่ศึกษาระยะสั้นไม่เกิน 3 เดือน) ก็สรุปในทำนองเดียวกันว่าสตีวิออลไกลโคไซด์ไม่มีผลชัดเจนต่อระดับน้ำตาล อินซูลิน ไขมัน หรือฮอร์โมนความหิว[5,7]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

ความเป็นพิษโดยรวม

  1. 3

    สรุปแล้วผลผสมการประเมินของหน่วยงาน

    EFSA (2010) สรุปว่าสตีวิออลไกลโคไซด์บริสุทธิ์ไม่ก่อมะเร็ง ไม่ทำลายสารพันธุกรรม และไม่เป็นพิษต่อระบบสืบพันธุ์หรือพัฒนาการ จึงกำหนดค่า ADI 4 มก./กก.น้ำหนักตัว/วัน (คิดเป็นสตีวิออล) ตรงกับ JECFA ในปี 2024 EFSA ปฏิเสธคำขอของภาคอุตสาหกรรมที่จะเพิ่ม ADI เป็น 6 หรือ 16 มก./กก. เพราะข้อมูลการดูดซึมและเมตาบอลิซึมยังไม่พอ และเมื่อรวมการใช้ปัจจุบันกับการใช้ที่ขอเพิ่มในระดับสูงสุด กลุ่มที่ได้รับมาก (เปอร์เซ็นไทล์ 95) อยู่ที่ 4.1 มก./กก./วันในทารก และ 6.9 มก./กก./วันในเด็กเล็ก ซึ่งเกิน ADI สำหรับเด็กเล็ก ส่วน JECFA (ครั้งที่ 102) ยืนยันค่า ADI 0–4 มก./กก. อีกครั้ง[3,9,10,11]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล

  1. 4

    เริ่มมีสัญญาณผลผสมทดลองสุ่มในคนคน

    การทดลองแบบสุ่ม 2 สัปดาห์ที่ให้สารให้ความหวานไร้พลังงาน 4 ชนิดในขนาดต่ำกว่า ADI พบว่าซองหญ้าหวานก็เหมือนสารให้ความหวานทุกตัว คือทำให้องค์ประกอบและการทำงานของจุลินทรีย์ในอุจจาระและในช่องปาก รวมถึงสารเมตาบอไลต์ในเลือดเปลี่ยนไป แต่มีเพียงแซ็กคารินและซูคราโลสที่ทำให้การตอบสนองต่อน้ำตาลแย่ลงอย่างมีนัยสำคัญ จึงยังไม่พบว่าการเปลี่ยนแปลงของจุลินทรีย์จากหญ้าหวานทำให้การควบคุมน้ำตาลแย่ลง ทั้งนี้ผลแตกต่างกันมากในแต่ละคน[8]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

การเจริญพันธุ์/ครรภ์/พัฒนาการ

  1. 5

    ถูกหักล้างอันตรายทดลองในสัตว์สัตว์

    ความเชื่อที่ว่าหญ้าหวานเป็นยาคุมกำเนิดมีที่มาจากงานวิจัยในหนูปี 1968 ซึ่งพบว่าน้ำต้มใบหญ้าหวานทำให้หนูเพศเมียมีบุตรยากลงต่อเนื่อง 50–60 วันหลังหยุดให้ แต่การทดลองนี้ใช้น้ำต้มใบดิบ ไม่ใช่สตีวิออลไกลโคไซด์บริสุทธิ์ และต่อมา EFSA (2010) พิจารณาข้อมูลพิษวิทยาทั้งหมดแล้วสรุปว่าสตีวิออลไกลโคไซด์บริสุทธิ์ไม่เป็นพิษต่อระบบสืบพันธุ์และพัฒนาการ[3,6]

    ไม่ทราบว่าที่ปริมาณเท่าใด

ภูมิแพ้/การแพ้

  1. 6

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    หญ้าหวานอยู่ในวงศ์ทานตะวัน (Asteraceae เช่นเดียวกับแร็กวีดและเบญจมาศ) จึงมักมีคำเตือนสำหรับผู้แพ้ละอองเกสรพืชกลุ่มนี้ แต่การสืบค้นใน PubMed ไม่พบรายงานผู้ป่วยหรืองานวิจัยเรื่องการแพ้สตีวิออลไกลโคไซด์บริสุทธิ์ในอาหาร และการประเมินของ EFSA (2010) ก็ไม่ได้ระบุว่าการแพ้เป็นข้อกังวล คำเตือนเรื่องแพ้ข้ามกลุ่มจึงอาศัยการจัดหมวดหมู่ของพืชมากกว่าการพบผู้แพ้จริง[3]

งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (16)

ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E960a เดี่ยว ๆ

  1. 1

    ยังถกเถียงอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    อัตราการเสียชีวิตโดยรวม

    ในการศึกษาติดตามกลุ่มขนาดใหญ่ 2 ชุด เครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานสัมพันธ์กับการเสียชีวิตเฉพาะเมื่อดื่มมาก: ในสหรัฐฯ ดื่ม ≥2 หน่วย/วัน การเสียชีวิตรวม (HR 1.04) และจากโรคหัวใจ (HR 1.13) สูงขึ้นเล็กน้อย พบในผู้หญิงแต่ไม่พบในผู้ชาย ส่วน EPIC ดื่ม ≥2 แก้ว/วัน การเสียชีวิตทุกสาเหตุ (HR 1.26) และจากโรคระบบไหลเวียน (HR 1.52) สูงขึ้น[12,13]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  2. 2

    ยังถกเถียงอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    โรคหัวใจและหลอดเลือด

    Framingham Offspring: การดื่มน้ำอัดลมใส่สารให้ความหวานทุกวัน (เทียบกับไม่ดื่ม) สัมพันธ์กับความเสี่ยงอัมพาตจากหลอดเลือดสมองตีบ (HR 2.96) และสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ (HR 2.89) สูงขึ้นราว 3 เท่าในเวลา 10 ปี ขณะที่เครื่องดื่มใส่น้ำตาลไม่สัมพันธ์[14]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  3. 3

    ยังถกเถียงอันตรายวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2

    การวิเคราะห์อภิมานจากการศึกษาติดตามกลุ่ม: ดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานเพิ่มวันละ 1 หน่วยบริโภค สัมพันธ์กับเบาหวานชนิดที่ 2 เพิ่มขึ้น 25% แต่เหลือราว 8% เมื่อปรับเรื่องความอ้วน ผู้วิจัยระบุว่ามีอคติการตีพิมพ์และตัวกวนที่ยังเหลืออยู่[15]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  4. 4

    เริ่มมีสัญญาณผลผสมแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    น้ำหนักเกิน/กินเกิน

    สถาบันกุมารแพทย์แห่งสหรัฐฯ (AAP 2019) ระบุว่าเด็กได้รับสารให้ความหวานมากขึ้น ทั้งที่ยังไม่มีหลักฐานแข็งแรงว่ามีหรือไม่มีความเสี่ยง ได้ทบทวนประโยชน์ (เช่น เด็กอ้วนหรือเบาหวาน) และโทษที่อาจเกิด และเรียกร้องให้ระบุปริมาณบนฉลากชัดเจนและวิจัยผลระยะยาวในเด็ก[16]

  5. 5

    สรุปแล้วประโยชน์ทดลองสุ่มในคนคน

    น้ำหนักเกิน/กินเกิน

    การทดลองปกปิด 18 เดือน: เด็กที่ได้เครื่องดื่มปราศจากน้ำตาล (ซูคราโลส/อะเซซัลเฟม-เค) วันละ 1 กล่องแทนเครื่องดื่มใส่น้ำตาล น้ำหนักขึ้นน้อยกว่า (6.35 เทียบ 7.37 กก.) BMI z-score เพิ่มน้อยกว่า และไขมันสะสมน้อยกว่า[17]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  6. 6

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล

    Suez และคณะ (Cell 2022) RCT: การกินซองแซคคาริน ซูคราโลส แอสปาร์แตม หรือหญ้าหวาน 2 สัปดาห์ในขนาดต่ำกว่า ADI ทำให้จุลินทรีย์ในอุจจาระและช่องปากรวมถึงสารเมตาบอไลต์ในเลือดเปลี่ยนไป โดยแซคคารินและซูคราโลสทำให้การตอบสนองน้ำตาลในเลือดแย่ลงอย่างมีนัยสำคัญ ผลแตกต่างกันในแต่ละคน และเมื่อย้ายจุลินทรีย์ของคนที่ตอบสนองไปสู่หนูปลอดเชื้อก็เกิดผลแบบเดียวกัน[8]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  7. 7

    ยังถกเถียงผลผสมวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    กลุ่มอาการเมตาบอลิก

    การวิเคราะห์อภิมาน: RCT (ติดตามราว 6 เดือน) ไม่พบผลต่อ BMI อย่างมีนัยสำคัญ แต่การศึกษาแบบติดตามกลุ่มประชากรพบว่าผู้ที่กินเป็นประจำมี BMI รอบเอว และอุบัติการณ์โรคอ้วน ความดันสูง กลุ่มอาการเมตาบอลิก เบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจ สูงกว่าเล็กน้อย[18,19]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  8. 8

    ถูกหักล้างอันตรายวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    กลไกหิว-อิ่มผิดเพี้ยน

    การทบทวนอย่างเป็นระบบพบว่า ในการทดลองระยะสั้นในคน การกินสารให้ความหวานแคลอรีต่ำก่อนมื้อทำให้พลังงานรวมที่กินต่ำกว่าการกินน้ำตาลราว 94 kcal และไม่ต่างจากน้ำเปล่า คือไม่ได้ทำให้กินชดเชยมากขึ้น การทดลองระยะยาวพบน้ำหนักลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับน้ำตาล จึงไม่สนับสนุนความเชื่อว่าสารให้ความหวานกระตุ้นความอยากอาหาร[20,21]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  9. 9

    สรุปแล้วประโยชน์วิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    น้ำหนักเกิน/กินเกิน

    การวิเคราะห์อภิมาน 17 RCT พบว่าเมื่อเปลี่ยนจากเครื่องดื่มใส่น้ำตาลมาเป็นเครื่องดื่มแคลอรีต่ำ/ไม่มีแคลอรี น้ำหนักลดลงเล็กน้อย (ราว 1 กก.) รวมถึง BMI ไขมันร่างกาย และไขมันในตับ โดยไม่พบสัญญาณอันตราย แต่ถ้าดื่มแทนน้ำเปล่าแทบไม่ต่างกัน[22]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  10. 10

    ยังถกเถียงอันตรายวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    อัตราการเสียชีวิตโดยรวม

    การทบทวนแบบร่ม (umbrella review) ปี 2025: การดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาลมาก สัมพันธ์กับความเสี่ยงการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ อัมพาต โรคหลอดเลือดหัวใจ ความดันสูง เบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มอาการเมตาบอลิก และมะเร็งเม็ดเลือดขาวที่สูงขึ้น แต่สัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ต่ำลง ขนาดความสัมพันธ์ทั้งหมดไม่มาก[23]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  11. 11

    ยังถกเถียงไม่มีผลแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    น้ำหนักเกิน/กินเกิน

    WHO (พ.ค. 2023) ออกคำแนะนำแบบมีเงื่อนไขว่า ไม่ควรใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลเพื่อคุมน้ำหนักหรือลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อ เพราะการทบทวนงานวิจัยไม่พบว่าช่วยลดไขมันในระยะยาว และข้อมูลเชิงสังเกตระยะยาวพบความเชื่อมโยงกับเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจและหลอดเลือด และการเสียชีวิต ทั้งนี้ไม่ครอบคลุมน้ำตาลแอลกอฮอล์ (polyols) น้ำตาลแคลอรีต่ำ ผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกาย และผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว[24,25]

  12. 12

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    น้ำหนักเกิน/กินเกิน

    ในกลุ่ม CHILD (แคนาดา) การดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานทุกวันระหว่างตั้งครรภ์ สัมพันธ์กับ BMI ของทารกอายุ 1 ปีที่สูงขึ้น และโอกาสน้ำหนักเกินราว 2 เท่า (OR 2.19) โดยอธิบายด้วย BMI หรือคุณภาพอาหารของแม่ไม่ได้ ขณะที่เครื่องดื่มใส่น้ำตาลไม่สัมพันธ์ การศึกษาต่อเนื่องพบความเชื่อมโยงกับจุลินทรีย์ลำไส้ของทารกที่เปลี่ยนไป[26,27]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  13. 13

    ยังถกเถียงอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    การเจริญพันธุ์/ครรภ์/พัฒนาการ

    ในเดนมาร์ก หญิงตั้งครรภ์ที่ดื่มน้ำอัดลมใส่สารให้ความหวาน ≥1 แก้ว/วัน มีโอกาสคลอดก่อนกำหนดสูงขึ้น (OR 1.38 และ 1.78 เมื่อ ≥4 แก้ว/วัน) โดยไม่พบกับเครื่องดื่มใส่น้ำตาล การศึกษาซ้ำในนอร์เวย์พบความสัมพันธ์อ่อนกว่า (OR 1.11) และพบกับเครื่องดื่มใส่น้ำตาลด้วย (OR 1.25)[28,29]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  14. 14

    เริ่มมีสัญญาณประโยชน์ทดลองสุ่มในคนคน

    ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2

    การทดลองให้กินก่อนมื้อ: สารหวานจากหญ้าหวานทำให้น้ำตาลหลังอาหารต่ำกว่าน้ำตาลทราย และอินซูลินต่ำกว่าทั้งน้ำตาลทรายและแอสปาร์แตม โดยผู้เข้าร่วมไม่ได้กินชดเชยมากขึ้นแม้แคลอรีน้อยกว่า การทดลองแบบไขว้ปี 2023 พบว่าสูตรผสมหญ้าหวาน (และหล่อฮังก๊วย+หญ้าหวาน) ลดอินซูลินหลังอาหารเมื่อเทียบกับน้ำตาลทราย[21,30]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  15. 15

    สรุปแล้วไม่มีผลการประเมินของหน่วยงาน

    ความเป็นพิษต่อสารพันธุกรรม

    EFSA ประเมินสตีวิออลไกลโคไซด์ในปี 2010 ก่อนอนุญาตใน EU โดยกำหนด ADI 4 มก./กก./วัน (คิดเป็นสตีวิออล) ตรงกับ JECFA ในสหรัฐฯ อนุญาตเฉพาะสารสกัดบริสุทธิ์ ≥95% ส่วนใบหญ้าหวานทั้งใบและสารสกัดหยาบไม่อนุญาตเป็นสารให้ความหวาน[3,31]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  16. 16

    สรุปแล้วประโยชน์การประเมินของหน่วยงาน

    ฟันผุ

    เนื่องจากแบคทีเรียในปากไม่หมักสารทดแทนน้ำตาลเป็นกรด การใช้สารเหล่านี้ (สารให้ความหวานเข้มข้น ไซลิทอล ซอร์บิทอล แมนนิทอล มอลทิทอล แลคทิทอล ไอโซมอลต์ อีริทริทอล ซูคราโลส ฯลฯ) แทนน้ำตาลจึงช่วยรักษาแร่ธาตุของฟัน หลัง EFSA ประเมินในปี 2011 EU อนุญาตข้อกล่าวอ้างทางสุขภาพนี้ (และข้อกล่าวอ้างว่าน้ำตาลในเลือดหลังอาหารขึ้นน้อยกว่า) FDA ก็ระบุว่าน้ำตาลแอลกอฮอล์ไม่ทำให้ฟันผุ[31,32,33]

05

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[2]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปอนุญาต[1]
ตรวจเมื่อ
สหรัฐฯไม่มีข้อมูล
ตรวจเมื่อ —
06

พบในสินค้าไทย 21 รายการ

เครื่องดื่มเกลือแร่ สปอนเซอร์ สปอนเซอร์→เครื่องดืมผสมกาเฟอีนอัดก๊าซ พิงค์เลมอนเนด กลิ่นเลมอน M-150→เครื่องดื่มผสมกาเฟอีนอัดก๊าซ รสออริจินอล M-150→เครื่องดื่มผสมคาเฟอีนและสารสกัดโสม กลิ่นบลูเบอร์รี่ ตราโวลต์ VOLT→ดัชมิลล์ 4 อิน 1 บลูเบอร์รี่ Dutch Mill→ดัชมิลล์ 4อิน1 ไมโครแอคทีฟ โยเกิร์ตพร้อมดื่มยูเอชที สูตรน้ำตาลน้อยกว่า กลิ่นแอปเปิ้ลอาโอโมริและลิ้นจี่→ดีน่าไฮโปรตีน 15 กรัม สูตร Golden pea DNA→น้ำชาเขียวสไตล์ญี่ปุ่น กลิ่นไวท์สตรอว์เบอร์รี่ ตรา โออิชิ กรีนที Oishi→น้ำลำไย ยูเอชที ma me mi→น้ำส้มยูซุเลมอนน้ำผึ้ง Ravin Farm→ดูสินค้าไทยทั้งหมด 21 รายการ→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

07

สารที่เกี่ยวข้อง

สารหลัก E960 สตีวิออลไกลโคไซด์จากหญ้าหวาน→
[41]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 41 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  3. [3]Scientific Opinion on the safety of steviol glycosides for the proposed uses as a food additive · 2010
  4. [4]The hemodynamic effects of rebaudioside A in healthy adults with normal and low-normal blood pressure. · 2008
  5. [5]Chronic consumption of rebaudioside A, a steviol glycoside, in men and women with type 2 diabetes mellitus. · 2008
  6. [6]Contraceptive Properties of Stevia rebaudiana · 1968
  7. [7]Stevia Rebaudiosides Usage as a Sugar Reduction Tool: A Narrative Review of Their Metabolic, Gut Microbiome and Weight Management Effects in Human Clinical Studies · 2026
  8. [8]Personalized microbiome-driven effects of non-nutritive sweeteners on human glucose tolerance. · 2022
  9. [9]Scientific Opinion on the revised exposure assessment of steviol glycosides (E 960) for the proposed uses as a food additive · 2014
  10. [10]Scientific opinion on the extension of the authorisation of use of the food additive steviol glycosides (E 960a-d) and the modification of the acceptable daily intake (ADI) for steviol · 2024
  11. [11]JECFA evaluation: steviol glycosides (INS 960), 102nd meeting - ADI 0-4 mg/kg bw confirmed · 2026
  12. [12]Long-Term Consumption of Sugar-Sweetened and Artificially Sweetened Beverages and Risk of Mortality in US Adults · 2019
  13. [13]Association Between Soft Drink Consumption and Mortality in 10 European Countries · 2019
  14. [14]Sugar- and Artificially Sweetened Beverages and the Risks of Incident Stroke and Dementia: A Prospective Cohort Study · 2017
  15. [15]Consumption of sugar sweetened beverages, artificially sweetened beverages, and fruit juice and incidence of type 2 diabetes · 2015
  16. [16]The Use of Nonnutritive Sweeteners in Children (AAP policy statement) · 2019
  17. [17]A trial of sugar-free or sugar-sweetened beverages and body weight in children · 2012
  18. [18]Nonnutritive sweeteners and cardiometabolic health: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials and prospective cohort studies. · 2017
  19. [19]Association between intake of non-sugar sweeteners and health outcomes: systematic review and meta-analyses · 2019
  20. [20]Does low-energy sweetener consumption affect energy intake and body weight? A systematic review, including meta-analyses · 2016
  21. [21]Impact of acute consumption of beverages containing plant-based or alternative sweetener blends on postprandial appetite, food intake, metabolism, and gastro-intestinal symptoms: Results of the SWEET beverages trial. · 2023
  22. [22]Association of Low- and No-Calorie Sweetened Beverages as a Replacement for Sugar-Sweetened Beverages With Body Weight and Cardiometabolic Risk · 2022
  23. [23]Non-Sugar-Sweetened Beverages and Risk of Chronic Diseases: An Umbrella Review of Meta-analyses of Prospective Cohort Studies · 2025
  24. [24]Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline · 2023
  25. [25]WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control (news release) · 2023
  26. [26]Association Between Artificially Sweetened Beverage Consumption During Pregnancy and Infant Body Mass Index · 2016
  27. [27]Maternal consumption of artificially sweetened beverages during pregnancy is associated with infant gut microbiota and metabolic modifications and increased infant BMI · 2021
  28. [28]Intake of artificially sweetened soft drinks and risk of preterm delivery: a prospective cohort study in 59,334 Danish pregnant women · 2010
  29. [29]Association between intake of artificially sweetened and sugar-sweetened beverages and preterm delivery: a large prospective cohort study · 2012
  30. [30]Effects of stevia, aspartame, and sucrose on food intake, satiety, and postprandial glucose and insulin levels · 2010
  31. [31]FDA: Aspartame and Other Sweeteners in Food (updated 2025-02-27) · 2025
  32. [32]Scientific Opinion on health claims related to sugar replacers and maintenance of tooth mineralisation / reduction of post-prandial glycaemic responses · 2011
  33. [33]Regulation (EU) No 432/2012, Annex (authorised health claims: sugar replacers) · 2012
  34. [34]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  35. [35]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  36. [36]EFSA — EFSA revises assessment of consumer exposure to steviol glycosides · 2011
  37. [37]5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026 · 2026
  38. [38]Diabetes UK: Sugar, sweeteners and diabetes · 2024
  39. [39]ENN Field Exchange — summary of the WHO 2023 complementary feeding guideline · 2024
  40. [40]WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months · 2023
  41. [41]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 157) พ.ศ. 2537 เรื่อง อาหารทารกและอาหารสูตรต่อเนื่องสำหรับทารกและเด็กเล็ก (ฉบับรวม แก้ไขโดยฉบับที่ 287 พ.ศ. 2547) · 2004