อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E500INS 500ข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

โซเดียมคาร์บอเนต

Sodium carbonates

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[3]
สหภาพยุโรป
อนุญาต[1,2]
สหรัฐฯ
อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ADIไม่มีค่า ADI ในฐานข้อมูล
งานวิจัย5 ข้อค้นพบ
สรุปผลการศึกษายังผสม
ข้อค้นพบ
  • สรุปแล้ว ไม่มีผล 1
  • เริ่มมีสัญญาณ ไม่มีผล 1
  • ยังถกเถียง ผลผสม 1
  • ได้รับสารทางอื่นที่ไม่ใช่วัตถุเจือปนในอาหาร 2
งานใน PubMedมีงานทดลองในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
ใครควรระวังควรจำกัดปริมาณ ความดันโลหิตสูง · โรคหัวใจและหลอดเลือด ดูทุกกลุ่ม ↓
ยังไม่มีในฐานข้อมูลค่า ADI

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรเป็นชื่อกลุ่มของเกลือคาร์บอเนตของโซเดียม ได้แก่ โซเดียมคาร์บอเนต โซเดียมไบคาร์บอเนต และเซสควิคาร์บอเนต
ใส่ทำไมทำหน้าที่ปรับความเป็นกรด-ด่าง ช่วยให้ขึ้นฟู และเป็นสารให้ความคงตัวในอาหารหลายชนิด
พบในอะไร
สินค้าไทย 114 รายการ เช่น คอร์นพัฟฟ์ · ถั่วลันเตา · ลูกชิ้นหมู
อย. อนุญาตในหมวดเช่น สารให้ความหวานแทนน้ำตาลแบบน้ำ, เนยและไขมันนม, เคซีเนตที่กินได้, สารให้ความหวานแทนน้ำตาลแบบเม็ด

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 114 รายการ · ทั่วโลก 98,298 รายการ[15]

03

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ความดันโลหิตสูง
ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[16]

FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่

เริ่มมีสัญญาณไม่มีผลข้อค้นพบที่ 3
โรคหัวใจและหลอดเลือด
ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[16]

FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ทารก 0–6 เดือนทารก 6–12 เดือนเด็กเล็ก 1–3 ปีตั้งครรภ์ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้
สรุปแล้วอันตรายข้อค้นพบที่ 2ได้รับสารจากการกินเบกกิ้งโซดาทีละช้อน เช่น เป็นยาลดกรด ไม่ใช่ปริมาณในผงฟู
โรคไตเรื้อรังยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้
ยังถกเถียงผลผสมข้อค้นพบที่ 4ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

04

งานวิจัยว่าอย่างไร

5 ข้อค้นพบ

เรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน

ความเป็นพิษโดยรวม

  1. 1

    สรุปแล้วไม่มีผลการประเมินของหน่วยงาน

    คณะกรรมการ JECFA (ประชุมปี 1965–66) ประเมินโซเดียม โพแทสเซียม และแอมโมเนียมคาร์บอเนต/ไบคาร์บอเนตรวมกัน และเห็นว่าไม่มีเหตุผลทางพิษวิทยาที่ต้องจำกัดปริมาณใช้เกินกว่าหลักการผลิตที่ดี (ADI 'ไม่จำกัด') ส่วนสหรัฐฯ รับรองเบกกิ้งโซดาเป็น GRAS โดยไม่จำกัดปริมาณ อย่างไรก็ตามการประเมินนี้เก่ามากและแทบไม่มีข้อมูลพิษวิทยาสมัยใหม่ อันตรายที่เคยพบในคนมาจากการกินเบกกิ้งโซดาปริมาณมากเป็นยาแก้ท้องอืดเอง ไม่ใช่จากการใช้เป็นผงฟูในอาหาร[5,6]

พิษเฉียบพลันเมื่อได้รับมาก

  1. 2

    สรุปแล้วอันตรายรายงานผู้ป่วยคน

    ได้รับสารจากการกินเบกกิ้งโซดาทีละช้อน เช่น เป็นยาลดกรด ไม่ใช่ปริมาณในผงฟู

    จากผู้ป่วยมีอาการ 192 รายที่ใช้เบกกิ้งโซดาผิดวิธีและแจ้งศูนย์พิษวิทยาแคลิฟอร์เนีย ส่วนใหญ่ (60%) กินเป็นยาลดกรด บางส่วนกินเพื่อหวังหลบการตรวจสารเสพติดในปัสสาวะ กว่าครึ่งต้องพบแพทย์ และ 12 รายต้องนอนโรงพยาบาลด้วยเกลือแร่ผิดปกติ ภาวะเลือดเป็นด่าง หรือการหายใจถูกกด ผู้วิจัยชี้ว่ากลุ่มเสี่ยงสูงคือคนที่กินยาลดกรดเป็นประจำ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กเล็ก ทั้งนี้เป็นปริมาณระดับช้อนชาที่ใช้เป็นยาเอง ซึ่งสูงกว่าปริมาณที่ใช้เป็นผงฟูในขนมมาก[9]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

ความดันโลหิตสูง

  1. 3

    เริ่มมีสัญญาณไม่มีผลทดลองสุ่มในคนคน

    การทดลองแบบไขว้ขนาดเล็กมาก 2 ชิ้นที่ควบคุมอาหารเข้มงวดพบว่าโซเดียมที่มากับไอออนอื่นที่ไม่ใช่คลอไรด์ไม่ทำให้ความดันขึ้น ในชายที่ความดันไวต่อเกลือ โซเดียมคลอไรด์ (เกลือแกง) 240 มิลลิโมล/วันทำให้ความดันขึ้นราว 16/8 มม.ปรอท แต่โซเดียมปริมาณเท่ากันในรูปโซเดียมซิเตรตไม่ทำให้ขึ้น อีกงานหนึ่งพบว่าน้ำแร่ที่มีโซเดียมไบคาร์บอเนตลดความดันตัวบนในคนความดันสูงราว 5 มม.ปรอท ขณะที่โซเดียมคลอไรด์ปริมาณเท่ากันไม่มีผล ข้อมูลนี้ชี้ว่าคลอไรด์อาจมีบทบาท แต่การศึกษาเล็กและสั้นมาก[10,11]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

ผลต่อไต

  1. 4

    ยังถกเถียงผลผสมทดลองสุ่มในคนคน

    ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู

    การให้โซเดียมไบคาร์บอเนตตามแพทย์สั่งเพื่อแก้ภาวะเลือดเป็นกรดในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ในงานทดลองแบบเปิดชิ้นหนึ่งชะลอการลดลงของการทำงานไต (1.88 เทียบกับ 5.93 มล./นาที ใน 2 ปี) และลดการเข้าสู่ไตวายระยะสุดท้าย (6.5% เทียบกับ 33%) แต่งานทดลองเทียบยาหลอก BiCARB ในผู้สูงอายุกลับไม่พบประโยชน์ทั้งต่อสมรรถภาพร่างกายและผลรอง รวมถึงการทำงานของไต แถมพบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มากกว่าและค่าใช้จ่ายสูงกว่า ทั้งหมดนี้เป็นขนาดยา ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับเบกกิ้งโซดาในอาหาร[7,8]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

มะเร็ง

  1. 5

    ยังถกเถียงผลผสมติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    ในการวิเคราะห์อิมัลซิไฟเออร์กับมะเร็งของ NutriNet-Santé ไดฟอสเฟต (E450; มะเร็งเต้านมก่อนหมดประจำเดือน HR 1.45) โซเดียมไบคาร์บอเนต (E500(ii); มะเร็งเต้านมก่อนหมดประจำเดือน HR 1.48) และโพลีกลีเซอรอลเอสเทอร์ (E475; มะเร็งเต้านม HR 1.50) แสดงความสัมพันธ์ที่ไม่คงที่เมื่อทำการวิเคราะห์ความไว ผู้วิจัยจึงไม่ถือว่าน่าเชื่อถือ มีเพียง E471 และคาราจีแนนที่ให้สัญญาณสม่ำเสมอ[12]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

05

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[3]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปอนุญาต[1,2]
ตรวจเมื่อ
สหรัฐฯอนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ตรวจเมื่อ
06

พบในสินค้าไทย 114 รายการ

กาแฟสำเร็จรูป NESCAFÉ→เกี๊ยวซ่าไส้หมูย่าง โออิชิ→เกี๊ยวน้ำกุ้งหมู และหมูแดง CP→โก๋แก่ รสวาซาบิ Koh-Kae→ขนมปังกรอบ ผสมธัญพืช - 450 g Julie's→ขนมปังไส้สับปะรด วีฟู๊ดส์→ขนมปังอบกรอบผสมข้าวโอ๊ต - 300 g Marks & Spencer→ขนมเปี๊ยะนมสดไส้ถั่วมะพร้าวฝอยทอง แต้ เซ่ง เฮง→ข้าวเกรียบกุ้งรสดั้งเดิม Kari-kari→ข้าวแกงกะหรี่ญี่ปุ่น คุโรบูตะและไส้กรอก CP→ดูสินค้าไทยทั้งหมด 114 รายการ→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

07

สารที่เกี่ยวข้อง

สารย่อย E500(i) โซเดียมคาร์บอเนต→สารย่อย E500(ii) โซเดียมไบคาร์บอเนต→สารย่อย E500(iii) โซเดียมเซสควิคาร์บอเนต→
[16]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 16 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
  3. [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  4. [4]21 CFR 73.85; 21 CFR 172.824; 21 CFR 173.310; 21 CFR 184.1742 · ข้อมูล ณ
  5. [5]21 CFR 184.1736 Sodium bicarbonate (GRAS affirmation)
  6. [6]JECFA toxicological evaluation (9th/10th meetings): carbonates, hydroxides and oxides incl. sodium and potassium hydroxide · 1967
  7. [7]Bicarbonate supplementation slows progression of CKD and improves nutritional status · 2009
  8. [8]Sodium bicarbonate to improve physical function in patients over 60 years with advanced chronic kidney disease: the BiCARB RCT · 2020
  9. [9]Baking soda misuse as a home remedy: case experience of the California Poison Control System · 2014
  10. [10]Sodium bicarbonate and sodium chloride: effects on blood pressure and electrolyte homeostasis in normal and hypertensive man · 1990
  11. [11]"Salt-sensitive" essential hypertension in men. Is the sodium ion alone important? · 1987
  12. [12]Food additive emulsifiers and cancer risk: Results from the French prospective NutriNet-Santé cohort. · 2024
  13. [13]Scientific Opinion on the safety evaluation of the active substances citric acid (E330) and sodium hydrogen carbonate (E500ii), used as carbon dioxide generators, together with liquid absorbers cellulose and polyacrylic acid sodium salt crosslinked, in active food contact materials. · 2013
  14. [14]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  15. [15]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  16. [16]FDA: Sodium in Your Diet · 2024