อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E500(i)INS 500(i)ข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

โซเดียมคาร์บอเนต

Sodium Carbonate

เป็นสารย่อยของ E500 ข้อมูลส่วนใหญ่อยู่ที่หน้าสารหลัก

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[2]
สหภาพยุโรป
อนุญาต[1]
สหรัฐฯ
อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[3]
ADIหน่วยงานไม่กำหนดตัวเลข ADI (ไม่จำเป็นต้องจำกัด)[12]
งานวิจัย0 ข้อค้นพบ
สรุปยังไม่ได้ทบทวนงานวิจัยงานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม: ผลการศึกษายังผสม
งานใน PubMedมีงานวิเคราะห์รวมในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
ใครควรระวังควรจำกัดปริมาณ ความดันโลหิตสูง · โรคหัวใจและหลอดเลือด ดูทุกกลุ่ม ↓
ยังไม่มีในฐานข้อมูลค่า ADI · งานวิจัยที่ทบทวนแล้ว

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรคือโซเดียมคาร์บอเนต หรือที่เรียกว่าโซดาแอช (soda ash) เป็นเกลือโซเดียมของกรดคาร์บอนิก ละลายน้ำได้ ผลิตจากแร่ธรรมชาติหรือจากกระบวนการเคมีอุตสาหกรรม
ใส่ทำไมใช้ปรับความเป็นกรด-ด่าง ป้องกันการจับตัวเป็นก้อน และช่วยให้ขึ้นฟู
พบในอะไร
สินค้าไทย 214 รายการ เช่น นมจืด · คอนเน่ · บะหมี่
อย. อนุญาตในหมวดเช่น เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบหลัก (ปรุงแต่ง), นมข้น (ไม่ปรุงแต่ง) และผลิตภัณฑ์ที่ใช้เติมในเครื่องดื่ม, ครีมพาสเจอร์ไรซ์ (ไม่ปรุงแต่ง), คลอตเตตครีม (ไม่ปรุงแต่ง)
ชื่ออื่นSoda ash · Sodium carbonates · Sodium salt of carbonic acid · washing soda

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 214 รายการ · ทั่วโลก 4,907 รายการ[19]

03

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ความดันโลหิตสูงโรคหัวใจและหลอดเลือด
ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[20]

FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

04

งานวิจัยว่าอย่างไร

0 ข้อค้นพบ

ยังไม่ได้ทบทวนงานวิจัยที่ศึกษาสารนี้โดยตรง

งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (5)

ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E500(i) เดี่ยว ๆ

  1. 1

    สรุปแล้วไม่มีผลการประเมินของหน่วยงาน

    ความเป็นพิษโดยรวม

    คณะกรรมการ JECFA (ประชุมปี 1965–66) ประเมินโซเดียม โพแทสเซียม และแอมโมเนียมคาร์บอเนต/ไบคาร์บอเนตรวมกัน และเห็นว่าไม่มีเหตุผลทางพิษวิทยาที่ต้องจำกัดปริมาณใช้เกินกว่าหลักการผลิตที่ดี (ADI 'ไม่จำกัด') ส่วนสหรัฐฯ รับรองเบกกิ้งโซดาเป็น GRAS โดยไม่จำกัดปริมาณ อย่างไรก็ตามการประเมินนี้เก่ามากและแทบไม่มีข้อมูลพิษวิทยาสมัยใหม่ อันตรายที่เคยพบในคนมาจากการกินเบกกิ้งโซดาปริมาณมากเป็นยาแก้ท้องอืดเอง ไม่ใช่จากการใช้เป็นผงฟูในอาหาร[4,5]

  2. 2

    ยังถกเถียงผลผสมทดลองสุ่มในคนคน

    ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู

    ผลต่อไต

    การให้โซเดียมไบคาร์บอเนตตามแพทย์สั่งเพื่อแก้ภาวะเลือดเป็นกรดในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ในงานทดลองแบบเปิดชิ้นหนึ่งชะลอการลดลงของการทำงานไต (1.88 เทียบกับ 5.93 มล./นาที ใน 2 ปี) และลดการเข้าสู่ไตวายระยะสุดท้าย (6.5% เทียบกับ 33%) แต่งานทดลองเทียบยาหลอก BiCARB ในผู้สูงอายุกลับไม่พบประโยชน์ทั้งต่อสมรรถภาพร่างกายและผลรอง รวมถึงการทำงานของไต แถมพบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มากกว่าและค่าใช้จ่ายสูงกว่า ทั้งหมดนี้เป็นขนาดยา ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับเบกกิ้งโซดาในอาหาร[6,7]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

  3. 3

    สรุปแล้วอันตรายรายงานผู้ป่วยคน

    ได้รับสารจากการกินเบกกิ้งโซดาทีละช้อน เช่น เป็นยาลดกรด ไม่ใช่ปริมาณในผงฟู

    พิษเฉียบพลันเมื่อได้รับมาก

    จากผู้ป่วยมีอาการ 192 รายที่ใช้เบกกิ้งโซดาผิดวิธีและแจ้งศูนย์พิษวิทยาแคลิฟอร์เนีย ส่วนใหญ่ (60%) กินเป็นยาลดกรด บางส่วนกินเพื่อหวังหลบการตรวจสารเสพติดในปัสสาวะ กว่าครึ่งต้องพบแพทย์ และ 12 รายต้องนอนโรงพยาบาลด้วยเกลือแร่ผิดปกติ ภาวะเลือดเป็นด่าง หรือการหายใจถูกกด ผู้วิจัยชี้ว่ากลุ่มเสี่ยงสูงคือคนที่กินยาลดกรดเป็นประจำ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กเล็ก ทั้งนี้เป็นปริมาณระดับช้อนชาที่ใช้เป็นยาเอง ซึ่งสูงกว่าปริมาณที่ใช้เป็นผงฟูในขนมมาก[8]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

  4. 4

    เริ่มมีสัญญาณไม่มีผลทดลองสุ่มในคนคน

    ความดันโลหิตสูง

    การทดลองแบบไขว้ขนาดเล็กมาก 2 ชิ้นที่ควบคุมอาหารเข้มงวดพบว่าโซเดียมที่มากับไอออนอื่นที่ไม่ใช่คลอไรด์ไม่ทำให้ความดันขึ้น ในชายที่ความดันไวต่อเกลือ โซเดียมคลอไรด์ (เกลือแกง) 240 มิลลิโมล/วันทำให้ความดันขึ้นราว 16/8 มม.ปรอท แต่โซเดียมปริมาณเท่ากันในรูปโซเดียมซิเตรตไม่ทำให้ขึ้น อีกงานหนึ่งพบว่าน้ำแร่ที่มีโซเดียมไบคาร์บอเนตลดความดันตัวบนในคนความดันสูงราว 5 มม.ปรอท ขณะที่โซเดียมคลอไรด์ปริมาณเท่ากันไม่มีผล ข้อมูลนี้ชี้ว่าคลอไรด์อาจมีบทบาท แต่การศึกษาเล็กและสั้นมาก[9,10]

    ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก

  5. 5

    ยังถกเถียงผลผสมติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    มะเร็ง

    ในการวิเคราะห์อิมัลซิไฟเออร์กับมะเร็งของ NutriNet-Santé ไดฟอสเฟต (E450; มะเร็งเต้านมก่อนหมดประจำเดือน HR 1.45) โซเดียมไบคาร์บอเนต (E500(ii); มะเร็งเต้านมก่อนหมดประจำเดือน HR 1.48) และโพลีกลีเซอรอลเอสเทอร์ (E475; มะเร็งเต้านม HR 1.50) แสดงความสัมพันธ์ที่ไม่คงที่เมื่อทำการวิเคราะห์ความไว ผู้วิจัยจึงไม่ถือว่าน่าเชื่อถือ มีเพียง E471 และคาราจีแนนที่ให้สัญญาณสม่ำเสมอ[11]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

05

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[2]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปอนุญาต[1]
ตรวจเมื่อ
สหรัฐฯอนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[3]
ตรวจเมื่อ
06

พบในสินค้าไทย 214 รายการ

กระทิงแดง ทิโอเปล็กซ์-แอล Redbull→กาแฟปรุงสำเร็จพร้อมดื่ม สูตรลาเต้ - 180 ml Segafredo Zanetti→กาแฟเอสเปรสโซ่ เฟรนช์ คาเฟ่→กาแฟ เอสเปรสโซ่ โรสต์ เนสเล่→เกี๊ยวซ่าหมู Eato→เกี๊ยวน้ำกุ้ง TURTLE KITCHENERY→เกี๊ยวลุยสวน หมูผสมไก่ ตราซีพี ซีพี→แกงเขียวหวานอกไก่ผัดแห้ง และข้าว Chef Cares→โก๋แก่ ถั่วลิสงอบกรอบ รสวาซาบิ Koh Kae→โก๋แก่ รสไก่→ดูสินค้าไทยทั้งหมด 214 รายการ→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

07

สารที่เกี่ยวข้อง

สารหลัก E500 โซเดียมคาร์บอเนต→
[20]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 20 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  3. [3]21 CFR 73.85; 21 CFR 172.824; 21 CFR 173.310; 21 CFR 184.1742 · ข้อมูล ณ
  4. [4]21 CFR 184.1736 Sodium bicarbonate (GRAS affirmation)
  5. [5]JECFA toxicological evaluation (9th/10th meetings): carbonates, hydroxides and oxides incl. sodium and potassium hydroxide · 1967
  6. [6]Bicarbonate supplementation slows progression of CKD and improves nutritional status · 2009
  7. [7]Sodium bicarbonate to improve physical function in patients over 60 years with advanced chronic kidney disease: the BiCARB RCT · 2020
  8. [8]Baking soda misuse as a home remedy: case experience of the California Poison Control System · 2014
  9. [9]Sodium bicarbonate and sodium chloride: effects on blood pressure and electrolyte homeostasis in normal and hypertensive man · 1990
  10. [10]"Salt-sensitive" essential hypertension in men. Is the sodium ion alone important? · 1987
  11. [11]Food additive emulsifiers and cancer risk: Results from the French prospective NutriNet-Santé cohort. · 2024
  12. [12]TRS 669-JECFA 25/33 · 1981
  13. [13]JECFA ADI 1965 · 1965
  14. [14]Scientific Opinion on the safety evaluation of the active substances citric acid (E330) and sodium hydrogen carbonate (E500ii), used as carbon dioxide generators, together with liquid absorbers cellulose and polyacrylic acid sodium salt crosslinked, in active food contact materials. · 2013
  15. [15]Scientific Opinion on the safety and efficacy of sodium carbonate (soda ash) for all species · 2010
  16. [16]JECFA evaluation of SODA ASH · 1965
  17. [17]JECFA evaluation of SODIUM CARBONATE · 1965
  18. [18]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  19. [19]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  20. [20]FDA: Sodium in Your Diet · 2024