อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร

ผลต่อไต

17 ข้อค้นพบ จากงานวิจัยที่ศึกษาสาร 22 ตัว

สารอื่นยังไม่มีข้อค้นพบเรื่องนี้ในฐานข้อมูล ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มีผล · อัปเดต

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

01

สรุปตามสถานะของหลักฐาน

สถานะทิศทางสารและสิ่งที่ศึกษา
สรุปแล้วอันตราย
  • E284 กรดบอริก (และอีก 1 สาร) รวมรายงานผู้ป่วยหลายราย · ที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
  • E170 กลุ่มแคลเซียมคาร์บอเนต รายงานผู้ป่วย · ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป · ตั้งครรภ์ · ที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก · ได้รับสารจากแคลเซียมคาร์บอเนตขนาดยา (ยาลดกรดหรือแคลเซียมเสริม) ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร
ไม่มีผล
ประโยชน์
ผลผสม
  • E504 แมกนีเซียมคาร์บอเนต ทดลองสุ่มในคน · โรคไตเรื้อรัง · ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป · ที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก · ได้รับสารจากยาจับฟอสเฟตหรือยาระบาย ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร
เริ่มมีสัญญาณอันตราย
ยังถกเถียงผลผสม
  • E500 โซเดียมคาร์บอเนต (และอีก 1 สาร) ทดลองสุ่มในคน · โรคไตเรื้อรัง · ที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก · ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู
ยังไม่มีงานวิจัยในคน—
02

ข้อค้นพบ

17 ข้อ
  1. 1

    สรุปแล้วอันตรายรวมรายงานผู้ป่วยหลายรายคน

    การกินกรดบอริกหรือบอแรกซ์ปริมาณมากเคยทำให้เสียชีวิต มีอาการทางเดินอาหาร ผิวหนัง และไตวาย เพราะบอรอนดูดซึมจากลำไส้และขับทางไต[5]

    E284 กรดบอริก ผิดกฎหมายไทยE285 น้ำประสานทอง ผิดกฎหมายไทย

  2. 2

    สรุปแล้วอันตรายรายงานผู้ป่วยคน

    ได้รับสารจากแคลเซียมคาร์บอเนตขนาดยา (ยาลดกรดหรือแคลเซียมเสริม) ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร

    กลุ่มอาการนม-ด่าง (calcium-alkali syndrome) คือแคลเซียมในเลือดสูงร่วมกับเลือดเป็นด่างและไตเสียหาย เคยพบน้อยลงหลังมียารักษาแผลในกระเพาะสมัยใหม่ แต่กลับมาพบมากขึ้นเพราะคนกินแคลเซียมคาร์บอเนตเป็นอาหารเสริมบำรุงกระดูกและยาลดกรดกันแพร่หลาย มีรายงานในหญิงตั้งครรภ์ด้วย ส่วนใหญ่หายได้เมื่อให้น้ำเกลือและหยุดผลิตภัณฑ์ ทั้งนี้แคลเซียมคาร์บอเนตที่ใช้เป็นสารเติมแต่งในอาหารให้ปริมาณน้อยกว่ามาก[7,8]

    E170 กลุ่มแคลเซียมคาร์บอเนต

  3. 3

    สรุปแล้วประโยชน์วิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    รีวิวของ Cochrane พบว่าเกลือซิเตรต (ส่วนใหญ่เป็นโพแทสเซียมซิเตรต) ลดการเกิดนิ่วใหม่ (RR 0.26) และชะลอการโตของนิ่วในผู้ใหญ่ที่เป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต แต่มีคนหยุดยาเพราะผลข้างเคียงทางเดินอาหารมากกว่ายาหลอก ขนาดที่ใช้เป็นขนาดยารักษา สูงกว่าปริมาณที่ใช้ปรับความเป็นกรดในอาหารมาก[7]

    E332 โพแทสเซียมไดไฮโดรเจนซิเทรต

  4. 4

    สรุปแล้วไม่มีผลการประเมินของหน่วยงาน

    EFSA กำหนดปริมาณที่รับได้ต่อวัน (ADI) ของกลุ่ม E491-E495 ไว้ 10 มก. (คิดเป็นซอร์บิแทน) ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. หรือราว 26 มก. ของซอร์บิแทนมอโนสเตียเรต โดยอิงการทดลองในหนูเมาส์ 80 สัปดาห์ ที่พบไตเสื่อม (nephrosis) เมื่อกินถึง 4% ของอาหาร (ราว 5,200 มก./กก./วัน) แต่ไม่พบผลเสียที่ 2,600 มก./กก. ปี 2025 EFSA คำนวณใหม่ด้วยข้อมูลการกินที่ใหม่กว่า พบว่าเด็กเล็กและเด็กกลุ่มที่กินมาก (5% บนสุด) ในบางการสำรวจอาจได้รับเกิน ADI (สูงสุดราว 14 มก./กก./วัน ในเด็กเล็ก และ 10-11 ในเด็กโต) ส่วนใหญ่จากเค้กและขนมอบ ช็อกโกแลต ของหวาน และนมทางเลือกหรือครีมเทียม แต่ EFSA ชี้ว่าเป็นตัวเลขที่สูงเกินจริงมาก เพราะสินค้าในหมวดเหล่านี้ระบุสารกลุ่มนี้บนฉลากเพียงราว 0.7% จึงสรุปว่าไม่น่ากังวล[6,7]

    E491 ซอร์บิแทนมอโนสเตียเรต

  5. 5

    สรุปแล้วผลผสมทดลองสุ่มในคนคน

    ได้รับสารจากยาจับฟอสเฟตหรือยาระบาย ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร

    ในงานทดลอง CALMAG ยาจับฟอสเฟตชนิดแคลเซียมแอซีเทต/แมกนีเซียมคาร์บอเนตคุมฟอสเฟตในผู้ป่วยฟอกเลือดได้ไม่ด้อยกว่าเซเวลาเมอร์และทนยาได้ดี แต่ทำให้แมกนีเซียมในเลือดสูงขึ้น (ไม่มีอาการ) งานแบบมีกลุ่มเปรียบเทียบในโรงพยาบาลพบภาวะแมกนีเซียมในเลือดสูงราวครึ่งหนึ่งของผู้สูงอายุที่ไตกรองได้ต่ำและกินแมกนีเซียมออกไซด์ตั้งแต่ 900 มก./วันขึ้นไป[6,7]

    E504 แมกนีเซียมคาร์บอเนต

  6. 6

    สรุปแล้วไม่มีผลการประเมินของหน่วยงาน

    EFSA (2018) พบว่าเฟอร์โรไซยาไนด์ถูกดูดซึมน้อยและไม่สะสม ไม่มีข้อกังวลด้านทำลายสารพันธุกรรมหรือก่อมะเร็ง อวัยวะเป้าหมายคือไตในการศึกษาหนู 2 ปี (NOAEL 4.4 มก./กก./วัน) จึงกำหนด ADI รวม 0.03 มก./กก./วัน (คิดเป็นไอออนเฟอร์โรไซยาไนด์) ปริมาณที่ได้รับจากการใช้เป็นสารกันจับตัวเป็นก้อนในเกลือสูงสุดเพียง 0.009 มก./กก./วัน (เด็ก กรณีใช้ที่เพดานสูงสุด) ต่ำกว่า ADI มาก EFSA จึงสรุปว่าไม่เป็นข้อกังวล[5]

    E535 โซเดียมเฟร์โรไซยาไนด์

  7. 7

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายศึกษากลไก

    เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[17]

    E339 โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟตE340 โพแทสเซียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟตE450 ไดฟอสเฟตE451 ไตรฟอสเฟตE452 โพลีฟอสเฟตE508 โพแทสเซียมคลอไรด์

  8. 8

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    ในการติดตามประชากรขนาดใหญ่ 3 กลุ่มในสหรัฐฯ ผู้ชายที่กินวิตามินซีเสริมตั้งแต่ 1,000 มก./วันขึ้นไปมีความเสี่ยงนิ่วในไตสูงขึ้น 19% (ถ้านับปริมาณรวมตั้งแต่ 1,000 มก./วัน สูงขึ้น 43%) แต่ไม่พบความสัมพันธ์ในผู้หญิงหรือกับวิตามินซีจากอาหาร[6]

    E302 แคลเซียมแอสคอร์เบต

  9. 9

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    เนื้อสัตว์และเนื้อไก่แปรรูปสูตรลดโซเดียมมีโพแทสเซียมมากกว่าสูตรปกติ 44% (สูงสุด 1,500 มก./100 กรัม) และ 63% ระบุสารเติมแต่งที่มีโพแทสเซียมบนฉลาก ซึ่งรวมถึงเกลือแล็กเทตที่ใช้เป็นสารกันเสียและตัวแทนเกลือ สมาคมโรคไตอเมริกัน (2025) ระบุว่าโพแทสเซียมจากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีและฉลากมักแสดงต่ำกว่าจริง จึงแนะนำให้จำกัดโดยเฉพาะในผู้ที่โพแทสเซียมในเลือดสูงหรือมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง[5,6]

    E326 โพแทสเซียมแล็กเทต

  10. 10

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    ซิเตรตจับกับอะลูมิเนียมเป็นสารละลายได้และเพิ่มการดูดซึม เมื่อกินแคลเซียมซิเตรตพร้อมยาอะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ อะลูมิเนียมในปัสสาวะสูงขึ้น 5–11 เท่าเมื่อเทียบกับกินยาอย่างเดียว และในหญิงสุขภาพดี การกินแคลเซียมซิเตรตเสริมทำให้อะลูมิเนียมในปัสสาวะและเลือดจากอาหารปกติสูงขึ้น ประเด็นนี้สำคัญกับผู้ป่วยไตวายที่ขับอะลูมิเนียมไม่ได้ ทั้งนี้เป็นปริมาณซิเตรตระดับอาหารเสริม ยังไม่มีการศึกษาซิเตรตจากสารเติมแต่งอาหาร[5,6]

    E331 โซเดียมไดไฮโดรเจนซิเทรต

  11. 11

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    ในงานทดลองแบบสุ่มปี 1992 กับชาย 1,009 คนที่เคยเป็นนิ่ว กลุ่มที่ให้เลิกดื่มน้ำอัดลมเป็นนิ่วซ้ำน้อยกว่าในช่วง 3 ปี โดยผลชัดในคนที่ดื่มน้ำอัดลมที่ใช้กรดฟอสฟอริก (โคลา) เป็นประจำ ผลในกลุ่มย่อยนี้ยังไม่มีงานอื่นทำซ้ำ[14,15]

    E338 กรดฟอสฟอริก

  12. 12

    ยังถกเถียงผลผสมทดลองสุ่มในคนคน

    ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู

    การให้โซเดียมไบคาร์บอเนตตามแพทย์สั่งเพื่อแก้ภาวะเลือดเป็นกรดในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ในงานทดลองแบบเปิดชิ้นหนึ่งชะลอการลดลงของการทำงานไต (1.88 เทียบกับ 5.93 มล./นาที ใน 2 ปี) และลดการเข้าสู่ไตวายระยะสุดท้าย (6.5% เทียบกับ 33%) แต่งานทดลองเทียบยาหลอก BiCARB ในผู้สูงอายุกลับไม่พบประโยชน์ทั้งต่อสมรรถภาพร่างกายและผลรอง รวมถึงการทำงานของไต แถมพบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มากกว่าและค่าใช้จ่ายสูงกว่า ทั้งหมดนี้เป็นขนาดยา ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับเบกกิ้งโซดาในอาหาร[7,8]

    E500 โซเดียมคาร์บอเนตE500(ii) โซเดียมไบคาร์บอเนต

  13. 13

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    ไม่พบงานวิจัยในคนเกี่ยวกับโพแทสเซียมแอซีเทตในฐานะวัตถุเจือปนอาหาร ข้อกังวลเดียวที่เป็นไปได้คือเป็นแหล่งโพแทสเซียมแฝงสำหรับผู้ป่วยโรคไตระยะรุนแรง ซึ่งมีการศึกษาสารเติมแต่งที่มีโพแทสเซียมทั้งกลุ่ม แต่ไม่เคยศึกษา E261 แยกเฉพาะ[5]

    E261 โพแทสเซียมแอซีเทต

  14. 14

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    ช่วงหลังมีการเสนอว่ากรดทาร์ทาริกอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้สุนัขไตวายเฉียบพลันเมื่อกินองุ่นหรือลูกเกด จึงเกิดคำถามเรื่องกรดทาร์ทาริกในอาหารคน แต่ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่เชื่อมโยงกรดทาร์ทาริกจากอาหารหรือสารเติมแต่งกับความเสียหายของไต และ EFSA (2020) ไม่พบพิษต่อไตจากรูป L(+) พร้อมระบุว่าคนดูดซึมกรดทาร์ทาริกได้น้อยกว่าหนูมาก[6,7]

    E334 กรดแอล(+)-ทาร์ทาริก

  15. 15

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ทดสอบไตรฟอสเฟต (โซเดียม/โพแทสเซียมไตรโพลีฟอสเฟต ที่ใช้แช่กุ้ง อาหารทะเล หรือฉีดเข้าเนื้อสัตว์) เป็นสารเดี่ยว ไม่ว่ากับผลสุขภาพใด (ค้น PubMed 3 ต.ค. 2026) หลักฐานในคนมาจากอาหารที่ใส่ฟอสเฟตหลายชนิดรวมกัน และการศึกษาเชิงสังเกตเรื่องฟอสฟอรัสรวม ความกังวลเรื่องไตหรือหัวใจของ E451 จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่มฟอสเฟต งานวิเคราะห์ในสหรัฐฯ พบว่าเนื้อสัตว์และไก่ดิบที่ผ่านการ 'เติมน้ำเกลือฟอสเฟต' มีฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูงขึ้น และ 8 ใน 25 ผลิตภัณฑ์ไม่ได้ระบุสารเหล่านี้บนฉลาก[5,6]

    E451 ไตรฟอสเฟต

  16. 16

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ให้กินโพลีฟอสเฟต (เช่น โซเดียมเฮกซะเมทาฟอสเฟต) ในฐานะวัตถุเจือปนอาหารแล้ววัดผลสุขภาพ (ค้น PubMed 3 ต.ค. 2026) งานในคนเกี่ยวกับเฮกซะเมทาฟอสเฟตมีแต่เรื่องยาสีฟันและการสึกกร่อนของฟัน ไม่ใช่การกินจากอาหาร ความกังวลเรื่องไต กระดูก หรือหัวใจของ E452 จึงอิงหลักฐานของฟอสเฟตทั้งกลุ่ม[5]

    E452 โพลีฟอสเฟต

  17. 17

    ยังไม่มีงานวิจัยในคนไม่พบงานวิจัย

    ไม่พบงานวิจัยในคนที่กินแคลเซียมซิลิเกตในฐานะสารกันจับเป็นก้อน งานที่มีในคนเป็นเรื่องวัสดุทันตกรรมและยาสีฟัน ประสบการณ์ในคนที่ EFSA อ้างได้มีเพียงการใช้ซิลิเกตอีกชนิด (แมกนีเซียมไตรซิลิเกต) เป็นยาลดกรดระยะยาว[7]

    E552 แคลเซียมซิลิเกต

03

เรื่องใกล้กัน

ใครควรระวัง · โรคไตเรื้อรัง→ใครควรระวัง · นิ่วในไต→ใครควรระวัง · ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป→ใครควรระวัง · ตั้งครรภ์→ใครควรระวัง · เด็ก 4–8 ปี→ใครควรระวัง · เด็กเล็ก 1–3 ปี→ใครควรระวัง · ผู้ชาย→