ผลต่อไต
17 ข้อค้นพบ จากงานวิจัยที่ศึกษาสาร 22 ตัว
สารอื่นยังไม่มีข้อค้นพบเรื่องนี้ในฐานข้อมูล ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มีผล · อัปเดต
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
สรุปตามสถานะของหลักฐาน
| สถานะ | ทิศทาง | สารและสิ่งที่ศึกษา |
|---|---|---|
| สรุปแล้ว | −อันตราย |
|
| =ไม่มีผล |
| |
| +ประโยชน์ |
| |
| ±ผลผสม |
| |
| เริ่มมีสัญญาณ | −อันตราย |
|
| ยังถกเถียง | ±ผลผสม |
|
| ยังไม่มีงานวิจัยในคน | — |
|
ข้อค้นพบ
17 ข้อ- 1
การกินกรดบอริกหรือบอแรกซ์ปริมาณมากเคยทำให้เสียชีวิต มีอาการทางเดินอาหาร ผิวหนัง และไตวาย เพราะบอรอนดูดซึมจากลำไส้และขับทางไต[5]
E284 กรดบอริก ผิดกฎหมายไทยE285 น้ำประสานทอง ผิดกฎหมายไทย
- 2
ได้รับสารจากแคลเซียมคาร์บอเนตขนาดยา (ยาลดกรดหรือแคลเซียมเสริม) ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร
กลุ่มอาการนม-ด่าง (calcium-alkali syndrome) คือแคลเซียมในเลือดสูงร่วมกับเลือดเป็นด่างและไตเสียหาย เคยพบน้อยลงหลังมียารักษาแผลในกระเพาะสมัยใหม่ แต่กลับมาพบมากขึ้นเพราะคนกินแคลเซียมคาร์บอเนตเป็นอาหารเสริมบำรุงกระดูกและยาลดกรดกันแพร่หลาย มีรายงานในหญิงตั้งครรภ์ด้วย ส่วนใหญ่หายได้เมื่อให้น้ำเกลือและหยุดผลิตภัณฑ์ ทั้งนี้แคลเซียมคาร์บอเนตที่ใช้เป็นสารเติมแต่งในอาหารให้ปริมาณน้อยกว่ามาก[7,8]
- 3
รีวิวของ Cochrane พบว่าเกลือซิเตรต (ส่วนใหญ่เป็นโพแทสเซียมซิเตรต) ลดการเกิดนิ่วใหม่ (RR 0.26) และชะลอการโตของนิ่วในผู้ใหญ่ที่เป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต แต่มีคนหยุดยาเพราะผลข้างเคียงทางเดินอาหารมากกว่ายาหลอก ขนาดที่ใช้เป็นขนาดยารักษา สูงกว่าปริมาณที่ใช้ปรับความเป็นกรดในอาหารมาก[7]
- 4
EFSA กำหนดปริมาณที่รับได้ต่อวัน (ADI) ของกลุ่ม E491-E495 ไว้ 10 มก. (คิดเป็นซอร์บิแทน) ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. หรือราว 26 มก. ของซอร์บิแทนมอโนสเตียเรต โดยอิงการทดลองในหนูเมาส์ 80 สัปดาห์ ที่พบไตเสื่อม (nephrosis) เมื่อกินถึง 4% ของอาหาร (ราว 5,200 มก./กก./วัน) แต่ไม่พบผลเสียที่ 2,600 มก./กก. ปี 2025 EFSA คำนวณใหม่ด้วยข้อมูลการกินที่ใหม่กว่า พบว่าเด็กเล็กและเด็กกลุ่มที่กินมาก (5% บนสุด) ในบางการสำรวจอาจได้รับเกิน ADI (สูงสุดราว 14 มก./กก./วัน ในเด็กเล็ก และ 10-11 ในเด็กโต) ส่วนใหญ่จากเค้กและขนมอบ ช็อกโกแลต ของหวาน และนมทางเลือกหรือครีมเทียม แต่ EFSA ชี้ว่าเป็นตัวเลขที่สูงเกินจริงมาก เพราะสินค้าในหมวดเหล่านี้ระบุสารกลุ่มนี้บนฉลากเพียงราว 0.7% จึงสรุปว่าไม่น่ากังวล[6,7]
- 5
ได้รับสารจากยาจับฟอสเฟตหรือยาระบาย ไม่ใช่จากวัตถุเจือปนอาหาร
ในงานทดลอง CALMAG ยาจับฟอสเฟตชนิดแคลเซียมแอซีเทต/แมกนีเซียมคาร์บอเนตคุมฟอสเฟตในผู้ป่วยฟอกเลือดได้ไม่ด้อยกว่าเซเวลาเมอร์และทนยาได้ดี แต่ทำให้แมกนีเซียมในเลือดสูงขึ้น (ไม่มีอาการ) งานแบบมีกลุ่มเปรียบเทียบในโรงพยาบาลพบภาวะแมกนีเซียมในเลือดสูงราวครึ่งหนึ่งของผู้สูงอายุที่ไตกรองได้ต่ำและกินแมกนีเซียมออกไซด์ตั้งแต่ 900 มก./วันขึ้นไป[6,7]
- 6
EFSA (2018) พบว่าเฟอร์โรไซยาไนด์ถูกดูดซึมน้อยและไม่สะสม ไม่มีข้อกังวลด้านทำลายสารพันธุกรรมหรือก่อมะเร็ง อวัยวะเป้าหมายคือไตในการศึกษาหนู 2 ปี (NOAEL 4.4 มก./กก./วัน) จึงกำหนด ADI รวม 0.03 มก./กก./วัน (คิดเป็นไอออนเฟอร์โรไซยาไนด์) ปริมาณที่ได้รับจากการใช้เป็นสารกันจับตัวเป็นก้อนในเกลือสูงสุดเพียง 0.009 มก./กก./วัน (เด็ก กรณีใช้ที่เพดานสูงสุด) ต่ำกว่า ADI มาก EFSA จึงสรุปว่าไม่เป็นข้อกังวล[5]
- 7
เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[17]
E339 โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟตE340 โพแทสเซียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟตE450 ไดฟอสเฟตE451 ไตรฟอสเฟตE452 โพลีฟอสเฟตE508 โพแทสเซียมคลอไรด์
- 8
ในการติดตามประชากรขนาดใหญ่ 3 กลุ่มในสหรัฐฯ ผู้ชายที่กินวิตามินซีเสริมตั้งแต่ 1,000 มก./วันขึ้นไปมีความเสี่ยงนิ่วในไตสูงขึ้น 19% (ถ้านับปริมาณรวมตั้งแต่ 1,000 มก./วัน สูงขึ้น 43%) แต่ไม่พบความสัมพันธ์ในผู้หญิงหรือกับวิตามินซีจากอาหาร[6]
- 9
เนื้อสัตว์และเนื้อไก่แปรรูปสูตรลดโซเดียมมีโพแทสเซียมมากกว่าสูตรปกติ 44% (สูงสุด 1,500 มก./100 กรัม) และ 63% ระบุสารเติมแต่งที่มีโพแทสเซียมบนฉลาก ซึ่งรวมถึงเกลือแล็กเทตที่ใช้เป็นสารกันเสียและตัวแทนเกลือ สมาคมโรคไตอเมริกัน (2025) ระบุว่าโพแทสเซียมจากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีและฉลากมักแสดงต่ำกว่าจริง จึงแนะนำให้จำกัดโดยเฉพาะในผู้ที่โพแทสเซียมในเลือดสูงหรือมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง[5,6]
- 10
ซิเตรตจับกับอะลูมิเนียมเป็นสารละลายได้และเพิ่มการดูดซึม เมื่อกินแคลเซียมซิเตรตพร้อมยาอะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ อะลูมิเนียมในปัสสาวะสูงขึ้น 5–11 เท่าเมื่อเทียบกับกินยาอย่างเดียว และในหญิงสุขภาพดี การกินแคลเซียมซิเตรตเสริมทำให้อะลูมิเนียมในปัสสาวะและเลือดจากอาหารปกติสูงขึ้น ประเด็นนี้สำคัญกับผู้ป่วยไตวายที่ขับอะลูมิเนียมไม่ได้ ทั้งนี้เป็นปริมาณซิเตรตระดับอาหารเสริม ยังไม่มีการศึกษาซิเตรตจากสารเติมแต่งอาหาร[5,6]
- 11
- 12
ได้รับสารจากโซเดียมไบคาร์บอเนตที่ใช้เป็นยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ไม่ใช่จากผงฟู
การให้โซเดียมไบคาร์บอเนตตามแพทย์สั่งเพื่อแก้ภาวะเลือดเป็นกรดในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ในงานทดลองแบบเปิดชิ้นหนึ่งชะลอการลดลงของการทำงานไต (1.88 เทียบกับ 5.93 มล./นาที ใน 2 ปี) และลดการเข้าสู่ไตวายระยะสุดท้าย (6.5% เทียบกับ 33%) แต่งานทดลองเทียบยาหลอก BiCARB ในผู้สูงอายุกลับไม่พบประโยชน์ทั้งต่อสมรรถภาพร่างกายและผลรอง รวมถึงการทำงานของไต แถมพบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มากกว่าและค่าใช้จ่ายสูงกว่า ทั้งหมดนี้เป็นขนาดยา ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับเบกกิ้งโซดาในอาหาร[7,8]
- 13
ไม่พบงานวิจัยในคนเกี่ยวกับโพแทสเซียมแอซีเทตในฐานะวัตถุเจือปนอาหาร ข้อกังวลเดียวที่เป็นไปได้คือเป็นแหล่งโพแทสเซียมแฝงสำหรับผู้ป่วยโรคไตระยะรุนแรง ซึ่งมีการศึกษาสารเติมแต่งที่มีโพแทสเซียมทั้งกลุ่ม แต่ไม่เคยศึกษา E261 แยกเฉพาะ[5]
- 14
ช่วงหลังมีการเสนอว่ากรดทาร์ทาริกอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้สุนัขไตวายเฉียบพลันเมื่อกินองุ่นหรือลูกเกด จึงเกิดคำถามเรื่องกรดทาร์ทาริกในอาหารคน แต่ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่เชื่อมโยงกรดทาร์ทาริกจากอาหารหรือสารเติมแต่งกับความเสียหายของไต และ EFSA (2020) ไม่พบพิษต่อไตจากรูป L(+) พร้อมระบุว่าคนดูดซึมกรดทาร์ทาริกได้น้อยกว่าหนูมาก[6,7]
- 15
ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ทดสอบไตรฟอสเฟต (โซเดียม/โพแทสเซียมไตรโพลีฟอสเฟต ที่ใช้แช่กุ้ง อาหารทะเล หรือฉีดเข้าเนื้อสัตว์) เป็นสารเดี่ยว ไม่ว่ากับผลสุขภาพใด (ค้น PubMed 3 ต.ค. 2026) หลักฐานในคนมาจากอาหารที่ใส่ฟอสเฟตหลายชนิดรวมกัน และการศึกษาเชิงสังเกตเรื่องฟอสฟอรัสรวม ความกังวลเรื่องไตหรือหัวใจของ E451 จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่มฟอสเฟต งานวิเคราะห์ในสหรัฐฯ พบว่าเนื้อสัตว์และไก่ดิบที่ผ่านการ 'เติมน้ำเกลือฟอสเฟต' มีฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูงขึ้น และ 8 ใน 25 ผลิตภัณฑ์ไม่ได้ระบุสารเหล่านี้บนฉลาก[5,6]
- 16
ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ให้กินโพลีฟอสเฟต (เช่น โซเดียมเฮกซะเมทาฟอสเฟต) ในฐานะวัตถุเจือปนอาหารแล้ววัดผลสุขภาพ (ค้น PubMed 3 ต.ค. 2026) งานในคนเกี่ยวกับเฮกซะเมทาฟอสเฟตมีแต่เรื่องยาสีฟันและการสึกกร่อนของฟัน ไม่ใช่การกินจากอาหาร ความกังวลเรื่องไต กระดูก หรือหัวใจของ E452 จึงอิงหลักฐานของฟอสเฟตทั้งกลุ่ม[5]
- 17
ไม่พบงานวิจัยในคนที่กินแคลเซียมซิลิเกตในฐานะสารกันจับเป็นก้อน งานที่มีในคนเป็นเรื่องวัสดุทันตกรรมและยาสีฟัน ประสบการณ์ในคนที่ EFSA อ้างได้มีเพียงการใช้ซิลิเกตอีกชนิด (แมกนีเซียมไตรซิลิเกต) เป็นยาลดกรดระยะยาว[7]