โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต
Sodium phosphates
คำตอบสั้น
- เริ่มมีสัญญาณ −อันตราย 2
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | กลุ่มเกลือโซเดียมของกรดฟอสฟอริก ผลิตจากกรดฟอสฟอริกกับสารประกอบโซเดียม |
| ใส่ทำไม | ปรับความเป็นกรด-ด่าง ช่วยให้อิมัลชันคงตัว ช่วยกักเก็บน้ำในเนื้อสัตว์ หรือช่วยให้ขึ้นฟู ขึ้นกับชนิดของเกลือ |
| พบในอะไร | ผลิตภัณฑ์นมและครีม เนื้อสัตว์แปรรูป |
| ชื่ออื่น | sodium phosphate |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 29 รายการ · ทั่วโลก 6,675 รายการ[20]
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป | ควรหลีกเลี่ยง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| โรคไตเรื้อรัง | ควรหลีกเลี่ยง NKF · แนวทาง KDOQI 2020 · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · NKF · แนวทาง KDOQI 2020[25,26,27] ฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปน (ฟอสเฟตอนินทรีย์) ถูกดูดซึมเกือบหมด ประมาณ 90–100% ขณะที่ฟอสฟอรัสจากเนื้อสัตว์ดูดซึมราว 40–60% และจากพืชที่จับกับไฟเตตยิ่งน้อยกว่า แถมมักไม่แสดงในตารางโภชนาการ แนวทาง KDOQI 2020 จึงให้คำนึงถึงแหล่งที่มาของฟอสฟอรัสและลดฟอสเฟตจากอาหารแปรรูป มูลนิธิโรคไตสหรัฐฯ แนะให้มองหาคำว่า "PHOS" ในส่วนประกอบ เช่น ไส้กรอก แฮม อาหารสำเร็จรูป ชีสแปรรูป และเครื่องดื่มบรรจุขวด ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง | |
| ทารก 6–12 เดือนเด็ก 9–12 ปีวัยรุ่น 13–18 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ผู้ใหญ่ 51–64 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ความดันโลหิตสูงโรคหัวใจและหลอดเลือด | ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[28] FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
2 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
โรคหัวใจและหลอดเลือด
- 1
ในโครงการ NutriNet-Santé การได้รับไตรโซเดียมฟอสเฟต (E339) มากขึ้นสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้นเล็กน้อย (HR 1.06 ต่อ 1 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) ร่วมกับเซลลูโลสและอิมัลซิไฟเออร์กลุ่มโมโน-/ไดกลีเซอไรด์ ข้อมูลนี้เพิ่มสัญญาณเฉพาะตัวสารเติมแต่งให้กับความเห็นของ EFSA ปี 2019 และหลักฐานที่เชื่อมฟอสฟอรัสสูงกับความเสี่ยงหัวใจ[7,8]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
ผลต่อไต
- 2
เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[17]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (5)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E339 เดี่ยว ๆ
- 1สุขภาพกระดูก
การศึกษาแบบควบคุมอาหาร ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 10 คนกินอาหารที่ไม่มีฟอสเฟตเติม 1 สัปดาห์ แล้วตามด้วยอาหารรายการเดิมแต่เป็นสูตรที่เติมฟอสเฟตอีก 1 สัปดาห์ (ได้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 606 มก./วัน) พบว่าช่วงอาหารเติมฟอสเฟต ฮอร์โมน FGF23 ที่คุมฟอสเฟตสูงขึ้น 23% ออสทีโอพอนตินและออสทีโอแคลซินเพิ่มราว 10% และสเกลอโรสตินลดลง ส่วนหนูที่กินอาหารฟอสฟอรัสสูงมีความหนาแน่นกระดูกลดลง งานนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้ฟอสเฟตชนิดใด บทบาทของแต่ละ E-number จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่ม[5,6]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2ผลต่อไต
แนวทางของสมาคมโรคไตอเมริกัน (ASN, 2025) แนะนำให้ผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกคนจำกัดสารเติมแต่งกลุ่มฟอสเฟต และเข้มงวดขึ้นตามระยะโรค เพราะฟอสเฟตอนินทรีย์จากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีกว่าฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติ คาดว่าเพิ่มฟอสฟอรัส 600–700 มก./วันในอาหารแบบอเมริกัน และพบในราว 56% ของอาหารบรรจุหีบห่อ ฉลากบอกชื่อแต่ไม่บอกปริมาณ และหลายชื่อไม่มีคำว่า 'ฟอส' ส่วน EFSA ปี 2019 กำหนด ADI รวม 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วันสำหรับประชากรทั่วไป[7,9]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 3ผลต่อไต
EFSA (2019) กำหนดค่า ADI กลุ่มฟอสเฟต (E338–341, E343, E450–452) ไว้ 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก.น้ำหนักตัว/วัน แต่ประเมินว่าเด็กเล็กถึงเด็กโตได้รับฟอสฟอรัสรวมเกินค่านี้ในระดับเฉลี่ย และกลุ่มกินมาก (P95) เกินจนถึงวัยรุ่น ฟอสเฟตแบบอนินทรีย์ที่เติมในอาหารถูกดูดซึมได้ถึง 80–90%[7]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 4ผลต่อไต
สำรวจสินค้าขายดีในสหรัฐพบฟอสเฟตเติมแต่ง 44% ของรายการ ทำให้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 67 มก./100 กรัม และเมนูที่ใช้สินค้าเหล่านี้มีฟอสฟอรัสเพิ่มราว 736 มก./วัน ในการทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยฟอกไต การสอนให้เลี่ยงอาหารที่มีฟอสเฟตเติมแต่งช่วยลดฟอสฟอรัสในเลือดได้มากกว่ากลุ่มควบคุม 0.6 มก./ดล. ใน 3 เดือน ผู้ป่วยโรคไตควรอ่านฉลากหาคำว่า 'ฟอสเฟต' หรือเลข E338–E452 (เช่น ในไส้กรอก ลูกชิ้น แฮม เครื่องดื่มโคลา)[7,10,11,12]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 5โรคหัวใจและหลอดเลือด
ในประชากรทั่วไปที่ไม่มีโรคไต ระดับฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงขึ้น (แม้ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ) สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น (HR 1.31 ต่อ 1 มก./ดล.) และในข้อมูล NHANES III การกินฟอสฟอรัสเกินราว 1,400 มก./วัน สัมพันธ์กับอัตราตายรวมที่สูงขึ้น บทความทบทวนชี้ว่าฟอสเฟตเติมแต่งที่ดูดซึมง่ายเป็นปัจจัยที่ปรับลดได้[13,14,15,16]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 29 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
มีส่วนประกอบเป็น ฟอสฟอรัส
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 29 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
- [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [4]21 CFR 73.85; 21 CFR 172.892; 21 CFR 173.310; 21 CFR 178.1010; 21 CFR 182.1778; 21 CFR 182.6085; 21 CFR 182.6778; 21 CFR 182.8778 · ข้อมูล ณ
- [5]Phosphorus and potassium content of enhanced meat and poultry products: implications for patients who receive dialysis · 2009
- [6]Impact of Phosphorus-Based Food Additives on Bone and Mineral Metabolism · 2015
- [7]Re-evaluation of phosphoric acid-phosphates - di-, tri- and polyphosphates (E 338-341, E 343, E 450-452) as food additives and the safety of proposed extension of use · 2019
- [8]Food additive emulsifiers and risk of cardiovascular disease in the NutriNet-Santé cohort: prospective cohort study. · 2023
- [9]ASN Kidney Health Guidance on Potassium and Phosphorus Food Additives · 2025
- [10]Effect of food additives on hyperphosphatemia among patients with end-stage renal disease: a randomized controlled trial · 2009
- [11]Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients · 2011
- [12]The prevalence of phosphorus-containing food additives in top-selling foods in grocery stores · 2013
- [13]Relations of serum phosphorus and calcium levels to the incidence of cardiovascular disease in the community · 2007
- [14]Phosphate additives in food--a health risk · 2012
- [15]Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population · 2013
- [16]High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: results from NHANES III · 2014
- [17]The Impact of Additives on the Phosphorus, Potassium, and Sodium Content of Commonly Consumed Meat, Poultry, and Fish Products Among Patients With CKD (Parpia et al., J Ren Nutr) · 2018
- [18]Opinion of the Scientific Panel on food additives, flavourings, processing aids and materials in contact with food (AFC) related to Treatment of poultry carcasses with chlorine dioxide, acidified sodium chlorite, trisodium phosphate and peroxyacids. · 2005
- [19]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [20]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [21]EFSA FAF Panel. Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452) · 2019
- [22]EFSA — EFSA issues new advice on phosphates · 2019
- [23]IOM. DRIs for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride (1997), Ch.5 Phosphorus · 1997
- [24]EFSA — Overview on Tolerable Upper Intake Levels (version 11, Aug 2025) · 2025
- [25]Phosphate additives in food — a health risk (Ritz et al., Dtsch Arztebl Int) · 2012
- [26]Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease (Kalantar-Zadeh et al., CJASN) · 2010
- [27]KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update (Ikizler et al., AJKD) · 2020
- [28]FDA: Sodium in Your Diet · 2024
- [29]National Kidney Foundation — Phosphorus and your diet