อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E339INS 339ข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต

Sodium phosphates

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[3]
สหภาพยุโรป
อนุญาต[1,2]
สหรัฐฯ
อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ADIไม่มีค่า ADI ในฐานข้อมูล
งานวิจัย2 ข้อค้นพบ
สรุปเริ่มมีสัญญาณผลเสียงานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม: เริ่มมีสัญญาณผลเสีย
ข้อค้นพบ
  • เริ่มมีสัญญาณ อันตราย 2
งานใน PubMedมีงานวิเคราะห์รวมในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
ใครควรระวังควรหลีกเลี่ยง ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป · โรคไตเรื้อรัง ดูทุกกลุ่ม ↓
ยังไม่มีในฐานข้อมูลค่า ADI

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรกลุ่มเกลือโซเดียมของกรดฟอสฟอริก ผลิตจากกรดฟอสฟอริกกับสารประกอบโซเดียม
ใส่ทำไมปรับความเป็นกรด-ด่าง ช่วยให้อิมัลชันคงตัว ช่วยกักเก็บน้ำในเนื้อสัตว์ หรือช่วยให้ขึ้นฟู ขึ้นกับชนิดของเกลือ
พบในอะไร
สินค้าไทย 29 รายการ เช่น นมรสหวาน · โก๋แก่ รสไก่ · โอวัลตินสมาร์ท
ผลิตภัณฑ์นมและครีม เนื้อสัตว์แปรรูป
ชื่ออื่นsodium phosphate

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 29 รายการ · ทั่วโลก 6,675 รายการ[20]

03

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป
ควรหลีกเลี่ยง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผล

ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29]

มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง

ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[21,22]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
โรคไตเรื้อรัง
ควรหลีกเลี่ยง NKF · แนวทาง KDOQI 2020 · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · NKF · แนวทาง KDOQI 2020[25,26,27]

ฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปน (ฟอสเฟตอนินทรีย์) ถูกดูดซึมเกือบหมด ประมาณ 90–100% ขณะที่ฟอสฟอรัสจากเนื้อสัตว์ดูดซึมราว 40–60% และจากพืชที่จับกับไฟเตตยิ่งน้อยกว่า แถมมักไม่แสดงในตารางโภชนาการ แนวทาง KDOQI 2020 จึงให้คำนึงถึงแหล่งที่มาของฟอสฟอรัสและลดฟอสเฟตจากอาหารแปรรูป มูลนิธิโรคไตสหรัฐฯ แนะให้มองหาคำว่า "PHOS" ในส่วนประกอบ เช่น ไส้กรอก แฮม อาหารสำเร็จรูป ชีสแปรรูป และเครื่องดื่มบรรจุขวด

ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29]

มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง

ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[21,22]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

เริ่มมีสัญญาณอันตรายข้อค้นพบที่ 2
ทารก 6–12 เดือนเด็ก 9–12 ปีวัยรุ่น 13–18 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[21,22]

EFSA (2019) กำหนด ADI กลุ่มฟอสเฟต 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก./วัน พบว่าฟอสฟอรัสรวมจากอาหารเกินค่านี้ในทารก เด็กเล็ก และเด็ก (ระดับเฉลี่ย) และวัยรุ่นที่กินมาก แม้ส่วนที่มาจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวจะยังไม่เกิน

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA · IOM/NASEM สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[21,22]

EFSA (2019) กำหนด ADI กลุ่มฟอสเฟต 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก./วัน พบว่าฟอสฟอรัสรวมจากอาหารเกินค่านี้ในทารก เด็กเล็ก และเด็ก (ระดับเฉลี่ย) และวัยรุ่นที่กินมาก แม้ส่วนที่มาจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวจะยังไม่เกิน

คำแนะนำของหน่วยงาน · IOM/NASEM สหรัฐฯ[23,24]

ค่าสูงสุดที่รับได้ของฟอสฟอรัส (IOM) คือ 3 กรัม/วันสำหรับเด็ก 1–8 ปี และ 4 กรัม/วันสำหรับอายุ 9–70 ปี และ IOM ชี้ว่าฟอสเฟตที่เติมในอาหารแปรรูปอาจทำให้ประเมินการได้รับต่ำกว่าจริงในคนที่กินอาหารแปรรูปมาก

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ผู้ใหญ่ 51–64 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[21,22]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ความดันโลหิตสูงโรคหัวใจและหลอดเลือด
ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[28]

FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

04

งานวิจัยว่าอย่างไร

2 ข้อค้นพบ

เรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน

โรคหัวใจและหลอดเลือด

  1. 1

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    ในโครงการ NutriNet-Santé การได้รับไตรโซเดียมฟอสเฟต (E339) มากขึ้นสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้นเล็กน้อย (HR 1.06 ต่อ 1 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) ร่วมกับเซลลูโลสและอิมัลซิไฟเออร์กลุ่มโมโน-/ไดกลีเซอไรด์ ข้อมูลนี้เพิ่มสัญญาณเฉพาะตัวสารเติมแต่งให้กับความเห็นของ EFSA ปี 2019 และหลักฐานที่เชื่อมฟอสฟอรัสสูงกับความเสี่ยงหัวใจ[7,8]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

ผลต่อไต

  1. 2

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายศึกษากลไก

    เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[17]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (5)

ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E339 เดี่ยว ๆ

  1. 1

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    สุขภาพกระดูก

    การศึกษาแบบควบคุมอาหาร ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 10 คนกินอาหารที่ไม่มีฟอสเฟตเติม 1 สัปดาห์ แล้วตามด้วยอาหารรายการเดิมแต่เป็นสูตรที่เติมฟอสเฟตอีก 1 สัปดาห์ (ได้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 606 มก./วัน) พบว่าช่วงอาหารเติมฟอสเฟต ฮอร์โมน FGF23 ที่คุมฟอสเฟตสูงขึ้น 23% ออสทีโอพอนตินและออสทีโอแคลซินเพิ่มราว 10% และสเกลอโรสตินลดลง ส่วนหนูที่กินอาหารฟอสฟอรัสสูงมีความหนาแน่นกระดูกลดลง งานนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้ฟอสเฟตชนิดใด บทบาทของแต่ละ E-number จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่ม[5,6]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  2. 2

    สรุปแล้วอันตรายแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    ผลต่อไต

    แนวทางของสมาคมโรคไตอเมริกัน (ASN, 2025) แนะนำให้ผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกคนจำกัดสารเติมแต่งกลุ่มฟอสเฟต และเข้มงวดขึ้นตามระยะโรค เพราะฟอสเฟตอนินทรีย์จากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีกว่าฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติ คาดว่าเพิ่มฟอสฟอรัส 600–700 มก./วันในอาหารแบบอเมริกัน และพบในราว 56% ของอาหารบรรจุหีบห่อ ฉลากบอกชื่อแต่ไม่บอกปริมาณ และหลายชื่อไม่มีคำว่า 'ฟอส' ส่วน EFSA ปี 2019 กำหนด ADI รวม 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วันสำหรับประชากรทั่วไป[7,9]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  3. 3

    สรุปแล้วอันตรายการประเมินของหน่วยงาน

    ผลต่อไต

    EFSA (2019) กำหนดค่า ADI กลุ่มฟอสเฟต (E338–341, E343, E450–452) ไว้ 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก.น้ำหนักตัว/วัน แต่ประเมินว่าเด็กเล็กถึงเด็กโตได้รับฟอสฟอรัสรวมเกินค่านี้ในระดับเฉลี่ย และกลุ่มกินมาก (P95) เกินจนถึงวัยรุ่น ฟอสเฟตแบบอนินทรีย์ที่เติมในอาหารถูกดูดซึมได้ถึง 80–90%[7]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

  4. 4

    สรุปแล้วอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    ผลต่อไต

    สำรวจสินค้าขายดีในสหรัฐพบฟอสเฟตเติมแต่ง 44% ของรายการ ทำให้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 67 มก./100 กรัม และเมนูที่ใช้สินค้าเหล่านี้มีฟอสฟอรัสเพิ่มราว 736 มก./วัน ในการทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยฟอกไต การสอนให้เลี่ยงอาหารที่มีฟอสเฟตเติมแต่งช่วยลดฟอสฟอรัสในเลือดได้มากกว่ากลุ่มควบคุม 0.6 มก./ดล. ใน 3 เดือน ผู้ป่วยโรคไตควรอ่านฉลากหาคำว่า 'ฟอสเฟต' หรือเลข E338–E452 (เช่น ในไส้กรอก ลูกชิ้น แฮม เครื่องดื่มโคลา)[7,10,11,12]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  5. 5

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    โรคหัวใจและหลอดเลือด

    ในประชากรทั่วไปที่ไม่มีโรคไต ระดับฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงขึ้น (แม้ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ) สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น (HR 1.31 ต่อ 1 มก./ดล.) และในข้อมูล NHANES III การกินฟอสฟอรัสเกินราว 1,400 มก./วัน สัมพันธ์กับอัตราตายรวมที่สูงขึ้น บทความทบทวนชี้ว่าฟอสเฟตเติมแต่งที่ดูดซึมง่ายเป็นปัจจัยที่ปรับลดได้[13,14,15,16]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

05

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[3]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปอนุญาต[1,2]
ตรวจเมื่อ
สหรัฐฯอนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ตรวจเมื่อ
06

พบในสินค้าไทย 29 รายการ

กาแฟ เอสเปรสโซ โรสต์ Nestlé→แกงพะแนงไก่ ตราเอสแอนด์พี - 140 กรัม s-p→โก๋แก่ ถั่วลิสงกรอบรสกะทิ Koh-Kae→โก๋แก่ รสไก่→ข้าวเหนียวหมูย่าง CP→คลาสสิกแซนวิช หมูบาร์บีคิว CP→คัพนูดเดิล รสซุปทะเลน้ำมัน Nissin→ต้มกุ๊ย ข้าวต้มกุ้งสำเเร็จรูป รสหมูและเห็ด Sanhee Foods→นมรสหวาน โฟร์โมสต์→นิชชิน รสหมูมะนาว nissin→ดูสินค้าไทยทั้งหมด 29 รายการ→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

07

สารที่เกี่ยวข้อง

สารย่อย E339(i) โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต→สารย่อย E339(ii) ไดโซเดียมไฮโดรเจนฟอสเฟต→สารย่อย E339(iii) ไทรโซเดียมฟอสเฟต→

มีส่วนประกอบเป็น ฟอสฟอรัส

[29]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 29 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
  3. [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  4. [4]21 CFR 73.85; 21 CFR 172.892; 21 CFR 173.310; 21 CFR 178.1010; 21 CFR 182.1778; 21 CFR 182.6085; 21 CFR 182.6778; 21 CFR 182.8778 · ข้อมูล ณ
  5. [5]Phosphorus and potassium content of enhanced meat and poultry products: implications for patients who receive dialysis · 2009
  6. [6]Impact of Phosphorus-Based Food Additives on Bone and Mineral Metabolism · 2015
  7. [7]Re-evaluation of phosphoric acid-phosphates - di-, tri- and polyphosphates (E 338-341, E 343, E 450-452) as food additives and the safety of proposed extension of use · 2019
  8. [8]Food additive emulsifiers and risk of cardiovascular disease in the NutriNet-Santé cohort: prospective cohort study. · 2023
  9. [9]ASN Kidney Health Guidance on Potassium and Phosphorus Food Additives · 2025
  10. [10]Effect of food additives on hyperphosphatemia among patients with end-stage renal disease: a randomized controlled trial · 2009
  11. [11]Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients · 2011
  12. [12]The prevalence of phosphorus-containing food additives in top-selling foods in grocery stores · 2013
  13. [13]Relations of serum phosphorus and calcium levels to the incidence of cardiovascular disease in the community · 2007
  14. [14]Phosphate additives in food--a health risk · 2012
  15. [15]Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population · 2013
  16. [16]High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: results from NHANES III · 2014
  17. [17]The Impact of Additives on the Phosphorus, Potassium, and Sodium Content of Commonly Consumed Meat, Poultry, and Fish Products Among Patients With CKD (Parpia et al., J Ren Nutr) · 2018
  18. [18]Opinion of the Scientific Panel on food additives, flavourings, processing aids and materials in contact with food (AFC) related to Treatment of poultry carcasses with chlorine dioxide, acidified sodium chlorite, trisodium phosphate and peroxyacids. · 2005
  19. [19]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  20. [20]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  21. [21]EFSA FAF Panel. Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452) · 2019
  22. [22]EFSA — EFSA issues new advice on phosphates · 2019
  23. [23]IOM. DRIs for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride (1997), Ch.5 Phosphorus · 1997
  24. [24]EFSA — Overview on Tolerable Upper Intake Levels (version 11, Aug 2025) · 2025
  25. [25]Phosphate additives in food — a health risk (Ritz et al., Dtsch Arztebl Int) · 2012
  26. [26]Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease (Kalantar-Zadeh et al., CJASN) · 2010
  27. [27]KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update (Ikizler et al., AJKD) · 2020
  28. [28]FDA: Sodium in Your Diet · 2024
  29. [29]National Kidney Foundation — Phosphorus and your diet