อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E339(iii)INS 339(iii)ข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

ไทรโซเดียมฟอสเฟต

Trisodium Phosphate

เป็นสารย่อยของ E339 ข้อมูลส่วนใหญ่อยู่ที่หน้าสารหลัก

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[2]
สหภาพยุโรป
อนุญาต[1]
สหรัฐฯ
อนุญาต · GRAS[3]
ADIไม่มีค่า ADI ในฐานข้อมูล
งานวิจัย1 ข้อค้นพบ
สรุปเริ่มมีสัญญาณผลเสียงานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม: เริ่มมีสัญญาณผลเสีย
ข้อค้นพบ
  • เริ่มมีสัญญาณ อันตราย 1
งานใน PubMedมีงานทดลองในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
ใครควรระวังควรหลีกเลี่ยง ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป · โรคไตเรื้อรัง ดูทุกกลุ่ม ↓
ยังไม่มีในฐานข้อมูลค่า ADI

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรไทรโซเดียมฟอสเฟต เกลือโซเดียมของกรดฟอสฟอริกที่แทนที่ไฮโดรเจนครบทั้ง 3 ตำแหน่ง มีสภาพเป็นด่าง
ใส่ทำไมปรับความเป็นกรด-ด่างและช่วยให้ส่วนผสมคงตัว
พบในอะไร
สินค้าไทย 23 รายการ เช่น เต้าหู้ปลา · Corn flakes · นมรส กาแฟลาเต้
ผลิตภัณฑ์นมและครีม เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบ
ชื่ออื่นSodium phosphate · Tribasic sodium phosphate · Trisodium monophosphate · Trisodium orthophosphate · ไตรโซเดียมฟอสเฟต

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 23 รายการ · ทั่วโลก 1,550 รายการ[21]

03

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป
ควรหลีกเลี่ยง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผล

ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[30]

มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง

ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[22,23]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
โรคไตเรื้อรัง
ควรหลีกเลี่ยง NKF · แนวทาง KDOQI 2020 · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · NKF · แนวทาง KDOQI 2020[26,27,28]

ฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปน (ฟอสเฟตอนินทรีย์) ถูกดูดซึมเกือบหมด ประมาณ 90–100% ขณะที่ฟอสฟอรัสจากเนื้อสัตว์ดูดซึมราว 40–60% และจากพืชที่จับกับไฟเตตยิ่งน้อยกว่า แถมมักไม่แสดงในตารางโภชนาการ แนวทาง KDOQI 2020 จึงให้คำนึงถึงแหล่งที่มาของฟอสฟอรัสและลดฟอสเฟตจากอาหารแปรรูป มูลนิธิโรคไตสหรัฐฯ แนะให้มองหาคำว่า "PHOS" ในส่วนประกอบ เช่น ไส้กรอก แฮม อาหารสำเร็จรูป ชีสแปรรูป และเครื่องดื่มบรรจุขวด

ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[30]

มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง

ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[22,23]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ทารก 6–12 เดือนเด็ก 9–12 ปีวัยรุ่น 13–18 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[22,23]

EFSA (2019) กำหนด ADI กลุ่มฟอสเฟต 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก./วัน พบว่าฟอสฟอรัสรวมจากอาหารเกินค่านี้ในทารก เด็กเล็ก และเด็ก (ระดับเฉลี่ย) และวัยรุ่นที่กินมาก แม้ส่วนที่มาจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวจะยังไม่เกิน

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA · IOM/NASEM สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[22,23]

EFSA (2019) กำหนด ADI กลุ่มฟอสเฟต 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก./วัน พบว่าฟอสฟอรัสรวมจากอาหารเกินค่านี้ในทารก เด็กเล็ก และเด็ก (ระดับเฉลี่ย) และวัยรุ่นที่กินมาก แม้ส่วนที่มาจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวจะยังไม่เกิน

คำแนะนำของหน่วยงาน · IOM/NASEM สหรัฐฯ[24,25]

ค่าสูงสุดที่รับได้ของฟอสฟอรัส (IOM) คือ 3 กรัม/วันสำหรับเด็ก 1–8 ปี และ 4 กรัม/วันสำหรับอายุ 9–70 ปี และ IOM ชี้ว่าฟอสเฟตที่เติมในอาหารแปรรูปอาจทำให้ประเมินการได้รับต่ำกว่าจริงในคนที่กินอาหารแปรรูปมาก

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ผู้ใหญ่ 51–64 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[22,23]

ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ความดันโลหิตสูงโรคหัวใจและหลอดเลือด
ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[29]

FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

04

งานวิจัยว่าอย่างไร

1 ข้อค้นพบ

เรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน

โรคหัวใจและหลอดเลือด

  1. 1

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    ในโครงการ NutriNet-Santé การได้รับไตรโซเดียมฟอสเฟต (E339) มากขึ้นสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้นเล็กน้อย (HR 1.06 ต่อ 1 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) ร่วมกับเซลลูโลสและอิมัลซิไฟเออร์กลุ่มโมโน-/ไดกลีเซอไรด์ ข้อมูลนี้เพิ่มสัญญาณเฉพาะตัวสารเติมแต่งให้กับความเห็นของ EFSA ปี 2019 และหลักฐานที่เชื่อมฟอสฟอรัสสูงกับความเสี่ยงหัวใจ[6,7]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (6)

ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E339(iii) เดี่ยว ๆ

  1. 1

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    สุขภาพกระดูก

    การศึกษาแบบควบคุมอาหาร ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 10 คนกินอาหารที่ไม่มีฟอสเฟตเติม 1 สัปดาห์ แล้วตามด้วยอาหารรายการเดิมแต่เป็นสูตรที่เติมฟอสเฟตอีก 1 สัปดาห์ (ได้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 606 มก./วัน) พบว่าช่วงอาหารเติมฟอสเฟต ฮอร์โมน FGF23 ที่คุมฟอสเฟตสูงขึ้น 23% ออสทีโอพอนตินและออสทีโอแคลซินเพิ่มราว 10% และสเกลอโรสตินลดลง ส่วนหนูที่กินอาหารฟอสฟอรัสสูงมีความหนาแน่นกระดูกลดลง งานนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้ฟอสเฟตชนิดใด บทบาทของแต่ละ E-number จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่ม[4,5]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  2. 2

    สรุปแล้วอันตรายแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    ผลต่อไต

    แนวทางของสมาคมโรคไตอเมริกัน (ASN, 2025) แนะนำให้ผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกคนจำกัดสารเติมแต่งกลุ่มฟอสเฟต และเข้มงวดขึ้นตามระยะโรค เพราะฟอสเฟตอนินทรีย์จากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีกว่าฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติ คาดว่าเพิ่มฟอสฟอรัส 600–700 มก./วันในอาหารแบบอเมริกัน และพบในราว 56% ของอาหารบรรจุหีบห่อ ฉลากบอกชื่อแต่ไม่บอกปริมาณ และหลายชื่อไม่มีคำว่า 'ฟอส' ส่วน EFSA ปี 2019 กำหนด ADI รวม 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วันสำหรับประชากรทั่วไป[6,8]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  3. 3

    สรุปแล้วอันตรายการประเมินของหน่วยงาน

    ผลต่อไต

    EFSA (2019) กำหนดค่า ADI กลุ่มฟอสเฟต (E338–341, E343, E450–452) ไว้ 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก.น้ำหนักตัว/วัน แต่ประเมินว่าเด็กเล็กถึงเด็กโตได้รับฟอสฟอรัสรวมเกินค่านี้ในระดับเฉลี่ย และกลุ่มกินมาก (P95) เกินจนถึงวัยรุ่น ฟอสเฟตแบบอนินทรีย์ที่เติมในอาหารถูกดูดซึมได้ถึง 80–90%[6]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

  4. 4

    สรุปแล้วอันตรายทดลองสุ่มในคนคน

    ผลต่อไต

    สำรวจสินค้าขายดีในสหรัฐพบฟอสเฟตเติมแต่ง 44% ของรายการ ทำให้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 67 มก./100 กรัม และเมนูที่ใช้สินค้าเหล่านี้มีฟอสฟอรัสเพิ่มราว 736 มก./วัน ในการทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยฟอกไต การสอนให้เลี่ยงอาหารที่มีฟอสเฟตเติมแต่งช่วยลดฟอสฟอรัสในเลือดได้มากกว่ากลุ่มควบคุม 0.6 มก./ดล. ใน 3 เดือน ผู้ป่วยโรคไตควรอ่านฉลากหาคำว่า 'ฟอสเฟต' หรือเลข E338–E452 (เช่น ในไส้กรอก ลูกชิ้น แฮม เครื่องดื่มโคลา)[6,9,10,11]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  5. 5

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    โรคหัวใจและหลอดเลือด

    ในประชากรทั่วไปที่ไม่มีโรคไต ระดับฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงขึ้น (แม้ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ) สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น (HR 1.31 ต่อ 1 มก./ดล.) และในข้อมูล NHANES III การกินฟอสฟอรัสเกินราว 1,400 มก./วัน สัมพันธ์กับอัตราตายรวมที่สูงขึ้น บทความทบทวนชี้ว่าฟอสเฟตเติมแต่งที่ดูดซึมง่ายเป็นปัจจัยที่ปรับลดได้[12,13,14,15]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  6. 6

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายศึกษากลไก

    ผลต่อไต

    เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[16]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

05

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[2]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปอนุญาต[1]
ตรวจเมื่อ
สหรัฐฯอนุญาต · GRAS[3]
ตรวจเมื่อ
06

พบในสินค้าไทย 23 รายการ

ครีม ชีส ไอซ์ บาร์ (ไอศกรีมผสมครีมชีส) Kiri→แครกเกอร์ มันฝรั่ง รสสาหร่ายซอสญี่ปุ่น Boogie→แซนวิชชีสตาคาร์โบนาร่า EZY TASTE→ดับเบิ้ลเบอเกอร์ หมูชีส Cp→เต้าหู้ปลา พีเอฟพี→นมรส กาแฟลาเต้ Foremost→บลูเบอร์รี่ชีสพาย 7-11→เบอร์ริโต้ ฮาวายเอี้ยน EZYGO→เปี๊ยะสวรรค์ทุเรียนลาวาไข่เค็ม APRIL'S BAKERY→พัฟไก่คาโบนาร่า NSL BAKERY→ดูสินค้าไทยทั้งหมด 23 รายการ→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

07

สารที่เกี่ยวข้อง

สารหลัก E339 โซเดียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต→
[30]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 30 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  3. [3]21 CFR 73.85; 21 CFR 173.310; 21 CFR 178.1010; 21 CFR 182.1778; 21 CFR 182.6778 · ข้อมูล ณ
  4. [4]Phosphorus and potassium content of enhanced meat and poultry products: implications for patients who receive dialysis · 2009
  5. [5]Impact of Phosphorus-Based Food Additives on Bone and Mineral Metabolism · 2015
  6. [6]Re-evaluation of phosphoric acid-phosphates - di-, tri- and polyphosphates (E 338-341, E 343, E 450-452) as food additives and the safety of proposed extension of use · 2019
  7. [7]Food additive emulsifiers and risk of cardiovascular disease in the NutriNet-Santé cohort: prospective cohort study. · 2023
  8. [8]ASN Kidney Health Guidance on Potassium and Phosphorus Food Additives · 2025
  9. [9]Effect of food additives on hyperphosphatemia among patients with end-stage renal disease: a randomized controlled trial · 2009
  10. [10]Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients · 2011
  11. [11]The prevalence of phosphorus-containing food additives in top-selling foods in grocery stores · 2013
  12. [12]Relations of serum phosphorus and calcium levels to the incidence of cardiovascular disease in the community · 2007
  13. [13]Phosphate additives in food--a health risk · 2012
  14. [14]Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population · 2013
  15. [15]High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: results from NHANES III · 2014
  16. [16]The Impact of Additives on the Phosphorus, Potassium, and Sodium Content of Commonly Consumed Meat, Poultry, and Fish Products Among Patients With CKD (Parpia et al., J Ren Nutr) · 2018
  17. [17]JECFA evaluation of TRIBASIC SODIUM PHOSPHATE · 1982
  18. [18]JECFA evaluation of TRISODIUM PHOSPHATE · 1982
  19. [19]JECFA evaluation of SODIUM PHOSPHATE · 1982
  20. [20]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  21. [21]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  22. [22]EFSA FAF Panel. Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452) · 2019
  23. [23]EFSA — EFSA issues new advice on phosphates · 2019
  24. [24]IOM. DRIs for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride (1997), Ch.5 Phosphorus · 1997
  25. [25]EFSA — Overview on Tolerable Upper Intake Levels (version 11, Aug 2025) · 2025
  26. [26]Phosphate additives in food — a health risk (Ritz et al., Dtsch Arztebl Int) · 2012
  27. [27]Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease (Kalantar-Zadeh et al., CJASN) · 2010
  28. [28]KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update (Ikizler et al., AJKD) · 2020
  29. [29]FDA: Sodium in Your Diet · 2024
  30. [30]National Kidney Foundation — Phosphorus and your diet