โซเดียมไนไทรต์
Sodium Nitrite
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว −อันตราย 1 ±ผลผสม 1
- เริ่มมีสัญญาณ −อันตราย 5
- ยังถกเถียง =ไม่มีผล 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | เกลือโซเดียมของกรดไนตรัส ผลิตทางเคมี |
| ใส่ทำไม | ใช้ในการบ่มเนื้อสัตว์ ช่วยรักษาสีชมพูแดงของเนื้อและยับยั้งจุลินทรีย์ |
| พบในอะไร | ไส้กรอก แฮม เบคอนและเนื้อสัตว์บ่มต่างๆ |
| ชื่ออื่น | NaNO2 · โซเดียมไนไตรต์ · โซเดียมไนไตรท์ |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 59 รายการ · ทั่วโลก 45,868 รายการ[25]
กิน 1 หน่วยบริโภค ได้กี่ % ของ ADI
% ของ ADI ใน 1 หน่วยบริโภค ที่ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย · เด็ก 20 กก. · ADI 0.1 มก./กก./วัน (EFSA 2017)
เส้นตั้ง = 100% ADI · ค่าทางทฤษฎี (ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย × 1 หน่วยบริโภค ÷ น้ำหนักตัว) ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี | ||
| เด็ก 9–12 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ความดันโลหิตสูงโรคหัวใจและหลอดเลือด | ควรจำกัดปริมาณ FDA สหรัฐฯ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ[28] FDA ระบุว่านอกจากเกลือแล้ว สารเติมแต่งอย่างผงชูรส เบกกิ้งโซดา (โซเดียมไบคาร์บอเนต) โซเดียมไนไตรต์ และโซเดียมเบนโซเอต ก็เพิ่มโซเดียมและถูกนับในตัวเลขโซเดียมบนฉลาก โซเดียมกว่า 70% มาจากอาหารแปรรูปและอาหารร้าน ผู้ที่ต้องคุมโซเดียมจึงควรดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากโภชนาการ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า 'เกลือ' หรือไม่ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง | ควรจำกัดปริมาณ EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์[26,27] EFSA (2017) กำหนดค่า ADI ของไนไตรต์ 0.07 มก./กก. น้ำหนักตัว และไนเตรต 3.7 มก./กก. โดยมองว่าการใช้ในระดับที่อนุญาตก่อไนโตรซามีนน้อย แต่ปริมาณรวมจากทุกแหล่งอาจเกินค่า ADI ในบางคน ในไทยกำหนดไนไตรต์ไม่เกิน 80 มก./กก. ผลตรวจของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (2024-2026) พบเกินมาตรฐานส่วนใหญ่ในกลุ่มแหนม หมูยอ ไส้กรอกอีสาน และกุนเชียง บางตัวอย่างสูงถึงราว 3,880 มก./กก. ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งจึงควรจำกัดเนื้อแปรรูปและเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่สีชมพูแดงสดผิดปกติ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ไมเกรน | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ลมพิษเรื้อรัง | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
8 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
มะเร็ง
- 1
EFSA (2017) กำหนดค่า ADI ไนไตรต์ 0.07 มก./กก./วัน การได้รับจากวัตถุเจือปนไม่เกินค่านี้ ยกเว้นเด็กที่กินมากเกินเล็กน้อย ไนไตรต์ไม่ทำลายพันธุกรรมในร่างกาย แต่สารไนโตรซามีนในผลิตภัณฑ์เนื้อของผู้กินมากยังน่ากังวล และมีหลักฐานระบาดวิทยาเชื่อมกับมะเร็งกระเพาะและลำไส้ใหญ่[11]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 2
IARC จัดไนเตรต/ไนไตรต์ที่กินเข้าไปในสภาวะที่เกิดปฏิกิริยาไนโตรเซชันในร่างกายเป็นกลุ่ม 2A (น่าจะก่อมะเร็ง) เพราะไนไตรต์ทำปฏิกิริยากับเอมีนในกระเพาะเกิดสารไนโตรโซที่ก่อมะเร็ง[12]
- 3
ข้อมูลผู้ใหญ่ฝรั่งเศสกว่า 1 แสนคน พบผู้ได้รับไนเตรตจากวัตถุเจือปนมากเสี่ยงมะเร็งเต้านมสูงขึ้น (HR 1.24) และผู้ได้รับไนไตรต์จากวัตถุเจือปนมากเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากสูงขึ้น (HR 1.58) ส่วนไนเตรตจากผักและน้ำไม่สัมพันธ์กับมะเร็ง[10]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 4
ข้อมูล NutriNet-Santé (2026) พบว่าผู้ที่ได้รับสารกันเสียหลายชนิดมาก เช่น โพแทสเซียมซอร์เบต ซัลไฟต์ โซเดียมไนไตรต์ โพแทสเซียมไนเตรต อะซีเตต และโซเดียมอีริทอร์เบต มีอุบัติการณ์มะเร็งโดยรวมหรือมะเร็งเต้านม/ต่อมลูกหมากสูงขึ้นเล็กน้อย (HR ~1.1–1.3) ขณะที่ 11 จาก 17 ชนิดไม่สัมพันธ์[16]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2
- 5
ผู้ที่ได้รับไนไตรต์จากวัตถุเจือปน (โดยเฉพาะโซเดียมไนไตรต์ E250) มากมีความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 สูงกว่าผู้ที่ไม่ได้รับราว 50% ส่วนไนเตรตไม่สัมพันธ์[13]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 6
ข้อมูล NutriNet-Santé พบสารกันเสีย 12 จาก 17 ชนิดที่ใช้แพร่หลายสัมพันธ์กับเบาหวานชนิดที่ 2 เพิ่มขึ้น รวมถึงโพแทสเซียมซอร์เบต เมตาไบซัลไฟต์ โซเดียมไนไตรต์ แคลเซียมโพรพิโอเนต และแม้แต่วิตามินซี/อี ที่ใช้เป็นสารกันหืน[17]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
ปวดหัว/ไมเกรน
- 7
รายงานปี 1972 เรื่อง 'ปวดหัวจากฮอทดอก' พบชายคนหนึ่งปวดหัวเมื่อได้โซเดียมไนไตรต์ในการทดสอบแบบปกปิด และงานปี 2016 พบเชื้อในช่องปากที่เปลี่ยนไนเตรตเป็นไนไตรต์มากกว่าในคนเป็นไมเกรน (เป็นความสัมพันธ์ ไม่ใช่เหตุและผล) เนื้อแปรรูปอาจกระตุ้นอาการปวดหัวได้ในบางคน แต่ยังไม่มีการทดลองในคนกลุ่มใหญ่[6,7]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
ภูมิแพ้/การแพ้
- 8
การศึกษาปี 2014 ทดสอบผู้ป่วยลมพิษเรื้อรัง 100 คน (43 คนสงสัยว่าแพ้วัตถุเจือปน) ด้วยวัตถุเจือปน 11 ชนิดที่มักถูกกล่าวหา พบผลบวกแบบปกปิดฝ่ายเดียว 2 ราย และไม่มีรายใดยืนยันได้ในการทดสอบแบบปกปิดสองทาง จึงประเมินว่าการแพ้วัตถุเจือปนต่ำกว่า 1% ผู้วิจัยสรุปว่าวัตถุเจือปนเป็นสาเหตุที่พบน้อยของลมพิษเรื้อรัง ขณะที่รายงานรุ่นก่อนเคยชี้ว่ามากกว่านี้[9]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (6)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E250 เดี่ยว ๆ
- 1โรคหัวใจและหลอดเลือด
การวิเคราะห์รวม 20 การศึกษาปี 2010 (ราว 1.2 ล้านคน) พบว่าการกินเนื้อแปรรูปทุก 50 กรัมต่อวันสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้น 42% และเบาหวานสูงขึ้น 19% ขณะที่เนื้อแดงไม่แปรรูปไม่พบความสัมพันธ์ชัด งานเหล่านี้วัดการกินเนื้อแปรรูป ไม่ได้วัดไนไตรต์โดยตรง โซเดียม ไนไตรต์ และปัจจัยอื่นจากการแปรรูปจึงเป็นเพียงผู้ต้องสงสัย และความสัมพันธ์ยังไม่ใช่หลักฐานว่าเป็นสาเหตุ[8]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2
- 3จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล
สารกันเสียผสม (โซเดียมเบนโซเอต โซเดียมไนไตรต์ โพแทสเซียมซอร์เบต) ในระดับที่คนยุโรปได้รับ ทำให้จุลินทรีย์ลำไส้เสียสมดุล (Proteobacteria เพิ่ม) ในหนูที่ปลูกถ่ายจุลินทรีย์มนุษย์ และรุนแรงกว่าในหนูที่ขาดยีน Nod2 ซึ่งเกี่ยวกับโรคโครห์น[15]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 4
- 5มะเร็ง
ในผู้หญิงของ UK Biobank กลุ่มที่กินเนื้อสัตว์แปรรูปมากที่สุด (มากกว่า 9 ก./วัน) สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งเต้านมสูงขึ้น 21% เมื่อรวมกับการศึกษาติดตามกลุ่มก่อนหน้าอีก 10 ชิ้น เนื้อสัตว์แปรรูปสัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงขึ้น 6% โดยรวม และ 9% หลังหมดประจำเดือน ส่วนเนื้อแดงไม่สัมพันธ์[19]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 6มะเร็ง
ในการศึกษาแบบมีกลุ่มควบคุมที่ลอสแองเจลิส เด็กที่กินฮอตดอกตั้งแต่ 12 ชิ้นต่อเดือนมีโอกาสเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวสูงขึ้น (OR 9.5 ช่วงความเชื่อมั่น 1.6 ถึง 57.6) เช่นเดียวกับเด็กที่พ่อกินฮอตดอกมากที่สุด อาหารอื่นไม่สัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ และผลไม้ไม่พบว่าช่วยป้องกัน[20]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
| ประเทศ | สถานะ · ตรวจเมื่อ |
|---|---|
| ไทย | อนุญาต[4] ตรวจเมื่อ |
| สหภาพยุโรป | จำกัด · ความเป็นพิษ[1,2,3] เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI ตรวจเมื่อ (มีผล ) |
| สหรัฐฯ | อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[5] ตรวจเมื่อ |
ไทม์ไลน์
| ปี | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 2025 | สหภาพยุโรป · จำกัดการใช้ · เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI[3] ลดปริมาณไนไตรต์ที่เติมได้สูงสุด (โดยทั่วไป 80 มก./กก. ในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ 55 มก./กก. ในเนื้อสัตว์ผ่านการฆ่าเชื้อ (sterilised) และ 100-105 มก./กก. สำหรับผลิตภัณฑ์หมักเกลือแบบดั้งเดิมบางชนิด) คิดเป็นไอออน และลดเพดานไนเตรตด้วย ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์/สัตว์น้ำเริ่มใช้ 9 ต.ค. 2025 ส่วนชีสวันเริ่มต่างกันไป |
พบในสินค้าไทย 59 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
สลายได้เป็น ไนโตรซามีน
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 28 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
- [3]Commission Regulation (EU) 2023/2108 · ข้อมูล ณ
- [4]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [5]21 CFR 172.170; 21 CFR 172.175; 21 CFR 172.177; 21 CFR 172.820; 21 CFR 172.824; 21 CFR 175.105; 21 CFR 175.300; 21 CFR 176.170; 21 CFR 176.180; 21 CFR 177.1210; 21 CFR 177.2600; 21 CFR 178.3570; 21 CFR 178.3910; 21 CFR 181.33 · ข้อมูล ณ
- [6]Migraines are correlated with higher levels of nitrate-, nitrite-, and nitric oxide-reducing oral microbes in the American Gut Project cohort · 2016
- [7]'Hot-dog' headache: individual susceptibility to nitrite · 1972
- [8]Red and processed meat consumption and risk of incident coronary heart disease, stroke, and diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis · 2010
- [9]Prevalence of sensitivity to food and drug additives in patients with chronic idiopathic urticaria · 2014
- [10]Nitrites and nitrates from food additives and natural sources and cancer risk: results from the NutriNet-Santé cohort. · 2022
- [11]Re-evaluation of potassium nitrite (E 249) and sodium nitrite (E 250) as food additives · 2017
- [12]Carcinogenicity of nitrate, nitrite, and cyanobacterial peptide toxins (IARC vol. 94) · 2006
- [13]Dietary exposure to nitrites and nitrates in association with type 2 diabetes risk: NutriNet-Santé · 2023
- [14]Risk assessment of N-nitrosamines in food · 2023
- [15]Food preservatives induce Proteobacteria dysbiosis in human-microbiota associated Nod2-deficient mice · 2019
- [16]Intake of food additive preservatives and incidence of cancer: results from the NutriNet-Santé prospective cohort. · 2026
- [17]Associations between preservative food additives and type 2 diabetes incidence in the NutriNet-Santé prospective cohort. · 2026
- [18]Carcinogenicity of consumption of red and processed meat (IARC vol. 114) · 2015
- [19]Red and processed meat consumption and breast cancer: UK Biobank cohort study and meta-analysis · 2018
- [20]Processed meats and risk of childhood leukemia (California, USA) · 1994
- [21]TRS 913-JECFA 59/20 · 2002
- [22]TRS 859-JECFA 44/29,31 · 1995
- [23]IARC 2A · 2006
- [24]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [25]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [26]EFSA — Nitrites and nitrates added to food · 2017
- [27]เดลินิวส์ — กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจไนเตรต/ไนไตรต์ในเนื้อสัตว์แปรรูป · 2026
- [28]FDA: Sodium in Your Diet · 2024