นีโอแทม
Neotame
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว =ไม่มีผล 1
- เริ่มมีสัญญาณ −อันตราย 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | คือนีโอแทม เป็นสารให้ความหวานสังเคราะห์ที่ได้จากแอสปาร์แตมโดยเติมหมู่ 3,3-ไดเมทิลบิวทิล |
| ใส่ทำไม | ใช้เป็นสารให้ความหวานแทนน้ำตาล |
| พบในอะไร | สินค้าไทย 3 รายการ เช่น เอโดะ มิกซ์ ข้าวอบกรอบสไตล์ญี่ปุ่น · น้ำทับทิมผสมน้ำบลูเบอร์รี่ - 180 ml · บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป รสเผ็ดเกาหลี (แบบแห้ง) |
| อย. อนุญาตในหมวด | เช่น เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบหลัก (ปรุงแต่ง), ผลิตภัณฑ์ที่ใช้เติมในเครื่องดื่ม, ผลิตภัณฑ์เลียนแบบครีม, ผลิตภัณฑ์เลียนแบบนมผงและผลิตภัณฑ์เลียนแบบครีมผง |
| ชื่ออื่น | นีโอแตม |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 3 รายการ · ทั่วโลก 342 รายการ[30]
กิน 1 หน่วยบริโภค ได้กี่ % ของ ADI
% ของ ADI ใน 1 หน่วยบริโภค ที่ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย · เด็ก 20 กก. · ADI 2 มก./กก./วัน (EFSA 2007)
เส้นตั้ง = 100% ADI · ค่าทางทฤษฎี (ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย × 1 หน่วยบริโภค ÷ น้ำหนักตัว) ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ทุกคน | ควรจำกัดปริมาณ WHO เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[20] WHO (2023 ข้อแนะนำแบบมีเงื่อนไข) ไม่แนะนำใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลเพื่อควบคุมน้ำหนักหรือลดโรคไม่ติดต่อ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ยกเว้นผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว (ไม่รวมโพลีออล ยาสีฟัน และยา) | ข้อค้นพบทั้งหมดอยู่ในบท 05 |
| ทารก 6–12 เดือนเด็กเล็ก 1–3 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ภาวะก่อนเบาหวาน/ดื้ออินซูลินโรคอ้วน | ควรจำกัดปริมาณ WHO เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · WHO[21] แนวทางของ WHO ปี 2023 (แบบมีเงื่อนไข) แนะนำไม่ให้ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล (อะซีซัลเฟม-เค แอสปาร์แตม ซูคราโลส แซ็กคาริน ไซคลาเมต สตีเวีย ฯลฯ) เพื่อคุมน้ำหนักหรือป้องกันโรคเรื้อรัง เพราะไม่ช่วยลดไขมันในระยะยาว และการใช้ระยะยาวอาจสัมพันธ์กับเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจ และการเสียชีวิตที่สูงขึ้น คำแนะนำนี้ครอบคลุมทุกคนยกเว้นผู้ที่เป็นเบาหวานแล้ว จึงรวมถึงผู้มีภาวะก่อนเบาหวานด้วย (ไม่รวมน้ำตาลแอลกอฮอล์) | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ฟีนิลคีโตนูเรีย (PKU) | ไม่พบข้อกังวลสำหรับกลุ่มนี้ FSANZ ออสเตรเลีย–นิวซีแลนด์ · EFSA เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · FSANZ ออสเตรเลีย–นิวซีแลนด์ · EFSA[35,36] นีโอแทมผลิตจากแอสปาร์แตมแต่มีหมู่เคมีเพิ่มเข้าไป หน่วยงานอาหารออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์ (FSANZ) สรุปว่าร่างกายแทบไม่ได้ฟีนิลอะลานีนอิสระจากนีโอแทม จึงไม่ต้องมีคำเตือน PKU แบบแอสปาร์แตม และ EFSA ประเมินใหม่ปี 2025 ว่าไม่มีข้อกังวลต่อสุขภาพ โดยเพิ่มค่า ADI เป็น 10 มก./กก./วัน | |
| เบาหวานชนิดที่ 2เบาหวานชนิดที่ 1 | ไม่พบข้อกังวลสำหรับกลุ่มนี้ ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · ADA สหรัฐฯ · WHO · Diabetes UK[21,31,32] ADA ปี 2026 (ข้อ 5.22 ระดับ B) ยอมรับให้ผู้เป็นเบาหวานใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้ในปริมาณพอเหมาะและระยะสั้นเพื่อลดพลังงานและคาร์โบไฮเดรต แต่น้ำเปล่ายังดีที่สุด ส่วนคำแนะนำของ WHO ปี 2023 ที่ไม่ให้ใช้สารให้ความหวานเพื่อคุมน้ำหนักนั้น ไม่ได้ครอบคลุมผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
2 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ผนังลำไส้เสียหาย/ลำไส้อักเสบ
- 2
ในหลอดทดลอง นีโอแตมทำให้เซลล์เยื่อบุลำไส้ตายและผนังรั่วผ่านตัวรับรสหวาน T1R3 เพิ่มการสร้างไบโอฟิล์มของ E. coli และเพิ่มการเกาะติดและบุกรุกเซลล์ลำไส้ของแบคทีเรีย[13]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (12)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E961 เดี่ยว ๆ
- 1อัตราการเสียชีวิตโดยรวม
ในการศึกษาติดตามกลุ่มขนาดใหญ่ 2 ชุด เครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานสัมพันธ์กับการเสียชีวิตเฉพาะเมื่อดื่มมาก: ในสหรัฐฯ ดื่ม ≥2 หน่วย/วัน การเสียชีวิตรวม (HR 1.04) และจากโรคหัวใจ (HR 1.13) สูงขึ้นเล็กน้อย พบในผู้หญิงแต่ไม่พบในผู้ชาย ส่วน EPIC ดื่ม ≥2 แก้ว/วัน การเสียชีวิตทุกสาเหตุ (HR 1.26) และจากโรคระบบไหลเวียน (HR 1.52) สูงขึ้น[4,5]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2โรคหัวใจและหลอดเลือด
Framingham Offspring: การดื่มน้ำอัดลมใส่สารให้ความหวานทุกวัน (เทียบกับไม่ดื่ม) สัมพันธ์กับความเสี่ยงอัมพาตจากหลอดเลือดสมองตีบ (HR 2.96) และสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ (HR 2.89) สูงขึ้นราว 3 เท่าในเวลา 10 ปี ขณะที่เครื่องดื่มใส่น้ำตาลไม่สัมพันธ์[6]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 3ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2
การวิเคราะห์อภิมานจากการศึกษาติดตามกลุ่ม: ดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานเพิ่มวันละ 1 หน่วยบริโภค สัมพันธ์กับเบาหวานชนิดที่ 2 เพิ่มขึ้น 25% แต่เหลือราว 8% เมื่อปรับเรื่องความอ้วน ผู้วิจัยระบุว่ามีอคติการตีพิมพ์และตัวกวนที่ยังเหลืออยู่[7]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 4น้ำหนักเกิน/กินเกิน
สถาบันกุมารแพทย์แห่งสหรัฐฯ (AAP 2019) ระบุว่าเด็กได้รับสารให้ความหวานมากขึ้น ทั้งที่ยังไม่มีหลักฐานแข็งแรงว่ามีหรือไม่มีความเสี่ยง ได้ทบทวนประโยชน์ (เช่น เด็กอ้วนหรือเบาหวาน) และโทษที่อาจเกิด และเรียกร้องให้ระบุปริมาณบนฉลากชัดเจนและวิจัยผลระยะยาวในเด็ก[8]
- 5น้ำหนักเกิน/กินเกิน
การทดลองปกปิด 18 เดือน: เด็กที่ได้เครื่องดื่มปราศจากน้ำตาล (ซูคราโลส/อะเซซัลเฟม-เค) วันละ 1 กล่องแทนเครื่องดื่มใส่น้ำตาล น้ำหนักขึ้นน้อยกว่า (6.35 เทียบ 7.37 กก.) BMI z-score เพิ่มน้อยกว่า และไขมันสะสมน้อยกว่า[9]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 6กลุ่มอาการเมตาบอลิก
การวิเคราะห์อภิมาน: RCT (ติดตามราว 6 เดือน) ไม่พบผลต่อ BMI อย่างมีนัยสำคัญ แต่การศึกษาแบบติดตามกลุ่มประชากรพบว่าผู้ที่กินเป็นประจำมี BMI รอบเอว และอุบัติการณ์โรคอ้วน ความดันสูง กลุ่มอาการเมตาบอลิก เบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจ สูงกว่าเล็กน้อย[14,15]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 7กลไกหิว-อิ่มผิดเพี้ยน
การทบทวนอย่างเป็นระบบพบว่า ในการทดลองระยะสั้นในคน การกินสารให้ความหวานแคลอรีต่ำก่อนมื้อทำให้พลังงานรวมที่กินต่ำกว่าการกินน้ำตาลราว 94 kcal และไม่ต่างจากน้ำเปล่า คือไม่ได้ทำให้กินชดเชยมากขึ้น การทดลองระยะยาวพบน้ำหนักลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับน้ำตาล จึงไม่สนับสนุนความเชื่อว่าสารให้ความหวานกระตุ้นความอยากอาหาร[16,17]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 8น้ำหนักเกิน/กินเกิน
การวิเคราะห์อภิมาน 17 RCT พบว่าเมื่อเปลี่ยนจากเครื่องดื่มใส่น้ำตาลมาเป็นเครื่องดื่มแคลอรีต่ำ/ไม่มีแคลอรี น้ำหนักลดลงเล็กน้อย (ราว 1 กก.) รวมถึง BMI ไขมันร่างกาย และไขมันในตับ โดยไม่พบสัญญาณอันตราย แต่ถ้าดื่มแทนน้ำเปล่าแทบไม่ต่างกัน[18]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 9อัตราการเสียชีวิตโดยรวม
การทบทวนแบบร่ม (umbrella review) ปี 2025: การดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาลมาก สัมพันธ์กับความเสี่ยงการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ อัมพาต โรคหลอดเลือดหัวใจ ความดันสูง เบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มอาการเมตาบอลิก และมะเร็งเม็ดเลือดขาวที่สูงขึ้น แต่สัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ต่ำลง ขนาดความสัมพันธ์ทั้งหมดไม่มาก[19]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 10น้ำหนักเกิน/กินเกิน
WHO (พ.ค. 2023) ออกคำแนะนำแบบมีเงื่อนไขว่า ไม่ควรใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลเพื่อคุมน้ำหนักหรือลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อ เพราะการทบทวนงานวิจัยไม่พบว่าช่วยลดไขมันในระยะยาว และข้อมูลเชิงสังเกตระยะยาวพบความเชื่อมโยงกับเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจและหลอดเลือด และการเสียชีวิต ทั้งนี้ไม่ครอบคลุมน้ำตาลแอลกอฮอล์ (polyols) น้ำตาลแคลอรีต่ำ ผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกาย และผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว[20,21]
- 11น้ำหนักเกิน/กินเกิน
ในกลุ่ม CHILD (แคนาดา) การดื่มเครื่องดื่มใส่สารให้ความหวานทุกวันระหว่างตั้งครรภ์ สัมพันธ์กับ BMI ของทารกอายุ 1 ปีที่สูงขึ้น และโอกาสน้ำหนักเกินราว 2 เท่า (OR 2.19) โดยอธิบายด้วย BMI หรือคุณภาพอาหารของแม่ไม่ได้ ขณะที่เครื่องดื่มใส่น้ำตาลไม่สัมพันธ์ การศึกษาต่อเนื่องพบความเชื่อมโยงกับจุลินทรีย์ลำไส้ของทารกที่เปลี่ยนไป[22,23]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 12การเจริญพันธุ์/ครรภ์/พัฒนาการ
ในเดนมาร์ก หญิงตั้งครรภ์ที่ดื่มน้ำอัดลมใส่สารให้ความหวาน ≥1 แก้ว/วัน มีโอกาสคลอดก่อนกำหนดสูงขึ้น (OR 1.38 และ 1.78 เมื่อ ≥4 แก้ว/วัน) โดยไม่พบกับเครื่องดื่มใส่น้ำตาล การศึกษาซ้ำในนอร์เวย์พบความสัมพันธ์อ่อนกว่า (OR 1.11) และพบกับเครื่องดื่มใส่น้ำตาลด้วย (OR 1.25)[24,25]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 3 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 36 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [3]21 CFR 172.829 · ข้อมูล ณ
- [4]Long-Term Consumption of Sugar-Sweetened and Artificially Sweetened Beverages and Risk of Mortality in US Adults · 2019
- [5]Association Between Soft Drink Consumption and Mortality in 10 European Countries · 2019
- [6]Sugar- and Artificially Sweetened Beverages and the Risks of Incident Stroke and Dementia: A Prospective Cohort Study · 2017
- [7]Consumption of sugar sweetened beverages, artificially sweetened beverages, and fruit juice and incidence of type 2 diabetes · 2015
- [8]The Use of Nonnutritive Sweeteners in Children (AAP policy statement) · 2019
- [9]A trial of sugar-free or sugar-sweetened beverages and body weight in children · 2012
- [10]Re-evaluation of neotame (E 961) as food additive · 2025
- [11]Regulation (EU) No 1169/2011, Annex III (foods requiring additional labelling particulars) · 2011
- [12]FDA: Aspartame and Other Sweeteners in Food (updated 2025-02-27) · 2025
- [13]The artificial sweetener neotame negatively regulates the intestinal epithelium directly through T1R3-signaling and indirectly through pathogenic changes to model gut bacteria · 2024
- [14]Nonnutritive sweeteners and cardiometabolic health: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials and prospective cohort studies. · 2017
- [15]Association between intake of non-sugar sweeteners and health outcomes: systematic review and meta-analyses · 2019
- [16]Does low-energy sweetener consumption affect energy intake and body weight? A systematic review, including meta-analyses · 2016
- [17]Impact of acute consumption of beverages containing plant-based or alternative sweetener blends on postprandial appetite, food intake, metabolism, and gastro-intestinal symptoms: Results of the SWEET beverages trial. · 2023
- [18]Association of Low- and No-Calorie Sweetened Beverages as a Replacement for Sugar-Sweetened Beverages With Body Weight and Cardiometabolic Risk · 2022
- [19]Non-Sugar-Sweetened Beverages and Risk of Chronic Diseases: An Umbrella Review of Meta-analyses of Prospective Cohort Studies · 2025
- [20]Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline · 2023
- [21]WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control (news release) · 2023
- [22]Association Between Artificially Sweetened Beverage Consumption During Pregnancy and Infant Body Mass Index · 2016
- [23]Maternal consumption of artificially sweetened beverages during pregnancy is associated with infant gut microbiota and metabolic modifications and increased infant BMI · 2021
- [24]Intake of artificially sweetened soft drinks and risk of preterm delivery: a prospective cohort study in 59,334 Danish pregnant women · 2010
- [25]Association between intake of artificially sweetened and sugar-sweetened beverages and preterm delivery: a large prospective cohort study · 2012
- [26]Neotame as a sweetener and flavour enhancer · 2007
- [27]TRS 922-JECFA 61/30 · 2003
- [28]JECFA evaluation of NEOTAME · 2003
- [29]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [30]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [31]5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026 · 2026
- [32]Diabetes UK: Sugar, sweeteners and diabetes · 2024
- [33]ENN Field Exchange — summary of the WHO 2023 complementary feeding guideline · 2024
- [34]WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months · 2023
- [35]Re-evaluation of neotame (E 961) as food additive (EFSA Journal) · 2025
- [36]Application A406 Neotame — Statement of Reasons (FSANZ) · 2001