แคลเซียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต
Calcium phosphates
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว ±ผลผสม 1
- เริ่มมีสัญญาณ =ไม่มีผล 2 +ประโยชน์ 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | กลุ่มเกลือแคลเซียมของกรดฟอสฟอริก ผลิตจากกรดฟอสฟอริกกับสารประกอบแคลเซียม |
| ใส่ทำไม | ปรับความเป็นกรด-ด่าง ช่วยให้อิมัลชันคงตัว ช่วยกักเก็บน้ำในเนื้อสัตว์ หรือช่วยให้ขึ้นฟู ขึ้นกับชนิดของเกลือ |
| พบในอะไร | ผลิตภัณฑ์นมและครีม เนื้อสัตว์แปรรูป ขนมอบ |
| ชื่ออื่น | Calcium Phosphate · โมโนแคลเซียมฟอสเฟต · ไตรแคลเซียมฟอสเฟต |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 36 รายการ · ทั่วโลก 25,248 รายการ[21]
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป | ควรหลีกเลี่ยง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| โรคไตเรื้อรัง | ควรหลีกเลี่ยง NKF · แนวทาง KDOQI 2020 · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · NKF · แนวทาง KDOQI 2020[26,27,28] ฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปน (ฟอสเฟตอนินทรีย์) ถูกดูดซึมเกือบหมด ประมาณ 90–100% ขณะที่ฟอสฟอรัสจากเนื้อสัตว์ดูดซึมราว 40–60% และจากพืชที่จับกับไฟเตตยิ่งน้อยกว่า แถมมักไม่แสดงในตารางโภชนาการ แนวทาง KDOQI 2020 จึงให้คำนึงถึงแหล่งที่มาของฟอสฟอรัสและลดฟอสเฟตจากอาหารแปรรูป มูลนิธิโรคไตสหรัฐฯ แนะให้มองหาคำว่า "PHOS" ในส่วนประกอบ เช่น ไส้กรอก แฮม อาหารสำเร็จรูป ชีสแปรรูป และเครื่องดื่มบรรจุขวด ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[29] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ทารก 6–12 เดือน | ||
| เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี | ||
| เด็ก 9–12 ปีวัยรุ่น 13–18 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ผู้ใหญ่ 51–64 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ทารก 0–6 เดือน | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ผู้ใหญ่ 19–50 ปี | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
4 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ได้รับเกินค่า ADI
- 1
แคลเซียมฟอสเฟต (E341) ใช้ค่า ADI แบบกลุ่มของ EFSA ปี 2019 คือ 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วัน ซึ่งเด็กได้รับฟอสฟอรัสจากอาหารทั้งหมดเกินโดยเฉลี่ย ประเด็นเฉพาะของ E341 คือ EFSA พบว่าแคลเซียมฟอสเฟตอาจเพิ่มปริมาณอะลูมิเนียมในนมผงทารก ซึ่งอะลูมิเนียมอาจเกินค่าที่รับได้ต่อสัปดาห์ จึงแนะนำให้ลดเพดานอะลูมิเนียมในข้อกำหนดของ E341 และให้รายงานสัดส่วนอนุภาคขนาดนาโนด้วย อย่างไรก็ดี EFSA ไม่พบข้อกังวลต่อสุขภาพของทารกอายุต่ำกว่า 16 สัปดาห์จากฟอสเฟตในนมผง ส่วน JECFA ใช้ค่าสูงสุดแบบกลุ่ม 70 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วัน[8,9]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
สุขภาพกระดูก
- 2
การทดลองแบบ double-blind เทียบยาหลอก ให้กินขนมปังที่เพิ่มแคลเซียมจากไตรแคลเซียมฟอสเฟตวันละ 1 กรัม นาน 8 สัปดาห์ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของตัวบ่งชี้การสร้างหรือสลายกระดูก และไม่เปลี่ยนเมแทบอลิซึมของแคลเซียม ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม หรือธาตุเหล็ก แม้แคลเซียมและฟอสฟอรัสในอุจจาระจะเพิ่มขึ้น เมื่อให้คู่กับวิตามินดี 3 ระดับวิตามินดีในเลือดสูงขึ้นมากกว่าให้วิตามินดีอย่างเดียว[5]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
โรคหัวใจและหลอดเลือด
- 3
การทดลองแบบ double-blind สลับกลุ่ม ให้กินขนมปังเสริมแคลเซียมฟอสเฟต (เพนตะแคลเซียมไฮดรอกซีไตรฟอสเฟต ได้แคลเซียม 1 กรัม/วัน) นาน 4 สัปดาห์ พบว่าคอเลสเตอรอลรวมในเลือดลดลงเมื่อเทียบกับขนมปังหลอก (4.36 เทียบ 4.60 มิลลิโมล/ลิตร) และขับกรดน้ำดีทางอุจจาระมากขึ้น ส่วน LDL ลดราว 5-6% แต่ยังไม่ถึงระดับมีนัยสำคัญชัดเจน กลไกที่เสนอคือแคลเซียมฟอสเฟตไปจับกรดน้ำดีในลำไส้[6]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล
- 4
การทดลองแบบ double-blind สลับกลุ่มขนาดเล็ก 2 ชิ้น ให้แคลเซียม 500 มก./วัน ในรูปแคลเซียมฟอสเฟตหรือแคลเซียมคาร์บอเนต นาน 2 สัปดาห์ พบว่าแคลเซียมฟอสเฟตอย่างเดียวไม่เปลี่ยนจำนวนแลคโตบาซิลลัสประจำถิ่นในอุจจาระหรือความถี่การขับถ่าย แต่เมื่อกินพร้อมโพรไบโอติก จำนวนแลคโตบาซิลลัสในอุจจาระเพิ่มขึ้นมากกว่ากินโพรไบโอติกอย่างเดียว ชี้ว่าแคลเซียมฟอสเฟตอาจช่วยให้เชื้อโพรไบโอติกรอดผ่านทางเดินอาหารได้ดีขึ้น[7]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (5)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E341 เดี่ยว ๆ
- 1สุขภาพกระดูก
การศึกษาแบบควบคุมอาหาร ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 10 คนกินอาหารที่ไม่มีฟอสเฟตเติม 1 สัปดาห์ แล้วตามด้วยอาหารรายการเดิมแต่เป็นสูตรที่เติมฟอสเฟตอีก 1 สัปดาห์ (ได้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 606 มก./วัน) พบว่าช่วงอาหารเติมฟอสเฟต ฮอร์โมน FGF23 ที่คุมฟอสเฟตสูงขึ้น 23% ออสทีโอพอนตินและออสทีโอแคลซินเพิ่มราว 10% และสเกลอโรสตินลดลง ส่วนหนูที่กินอาหารฟอสฟอรัสสูงมีความหนาแน่นกระดูกลดลง งานนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้ฟอสเฟตชนิดใด บทบาทของแต่ละ E-number จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่ม[10,11]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2ผลต่อไต
แนวทางของสมาคมโรคไตอเมริกัน (ASN, 2025) แนะนำให้ผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกคนจำกัดสารเติมแต่งกลุ่มฟอสเฟต และเข้มงวดขึ้นตามระยะโรค เพราะฟอสเฟตอนินทรีย์จากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีกว่าฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติ คาดว่าเพิ่มฟอสฟอรัส 600–700 มก./วันในอาหารแบบอเมริกัน และพบในราว 56% ของอาหารบรรจุหีบห่อ ฉลากบอกชื่อแต่ไม่บอกปริมาณ และหลายชื่อไม่มีคำว่า 'ฟอส' ส่วน EFSA ปี 2019 กำหนด ADI รวม 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วันสำหรับประชากรทั่วไป[8,12]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 3ผลต่อไต
EFSA (2019) กำหนดค่า ADI กลุ่มฟอสเฟต (E338–341, E343, E450–452) ไว้ 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก.น้ำหนักตัว/วัน แต่ประเมินว่าเด็กเล็กถึงเด็กโตได้รับฟอสฟอรัสรวมเกินค่านี้ในระดับเฉลี่ย และกลุ่มกินมาก (P95) เกินจนถึงวัยรุ่น ฟอสเฟตแบบอนินทรีย์ที่เติมในอาหารถูกดูดซึมได้ถึง 80–90%[8]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 4ผลต่อไต
สำรวจสินค้าขายดีในสหรัฐพบฟอสเฟตเติมแต่ง 44% ของรายการ ทำให้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 67 มก./100 กรัม และเมนูที่ใช้สินค้าเหล่านี้มีฟอสฟอรัสเพิ่มราว 736 มก./วัน ในการทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยฟอกไต การสอนให้เลี่ยงอาหารที่มีฟอสเฟตเติมแต่งช่วยลดฟอสฟอรัสในเลือดได้มากกว่ากลุ่มควบคุม 0.6 มก./ดล. ใน 3 เดือน ผู้ป่วยโรคไตควรอ่านฉลากหาคำว่า 'ฟอสเฟต' หรือเลข E338–E452 (เช่น ในไส้กรอก ลูกชิ้น แฮม เครื่องดื่มโคลา)[8,13,14,15]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 5โรคหัวใจและหลอดเลือด
ในประชากรทั่วไปที่ไม่มีโรคไต ระดับฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงขึ้น (แม้ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ) สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น (HR 1.31 ต่อ 1 มก./ดล.) และในข้อมูล NHANES III การกินฟอสฟอรัสเกินราว 1,400 มก./วัน สัมพันธ์กับอัตราตายรวมที่สูงขึ้น บทความทบทวนชี้ว่าฟอสเฟตเติมแต่งที่ดูดซึมง่ายเป็นปัจจัยที่ปรับลดได้[16,17,18,19]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 36 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
มีส่วนประกอบเป็น ฟอสฟอรัส
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 29 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
- [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [4]21 CFR 73.80 · ข้อมูล ณ
- [5]Effect of calcium phosphate and vitamin D₃ supplementation on bone remodelling and metabolism of calcium, phosphorus, magnesium and iron · 2014
- [6]Cholesterol metabolism is affected by calcium phosphate supplementation in humans · 2005
- [7]Calcium phosphate supplementation increases faecal Lactobacillus spp. in a randomised trial of young adults · 2016
- [8]Re-evaluation of phosphoric acid-phosphates - di-, tri- and polyphosphates (E 338-341, E 343, E 450-452) as food additives and the safety of proposed extension of use · 2019
- [9]JECFA: Tricalcium phosphate (INS 341iii) - group MTDI 70 mg/kg bw as P · 1982
- [10]Phosphorus and potassium content of enhanced meat and poultry products: implications for patients who receive dialysis · 2009
- [11]Impact of Phosphorus-Based Food Additives on Bone and Mineral Metabolism · 2015
- [12]ASN Kidney Health Guidance on Potassium and Phosphorus Food Additives · 2025
- [13]Effect of food additives on hyperphosphatemia among patients with end-stage renal disease: a randomized controlled trial · 2009
- [14]Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients · 2011
- [15]The prevalence of phosphorus-containing food additives in top-selling foods in grocery stores · 2013
- [16]Relations of serum phosphorus and calcium levels to the incidence of cardiovascular disease in the community · 2007
- [17]Phosphate additives in food--a health risk · 2012
- [18]Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population · 2013
- [19]High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: results from NHANES III · 2014
- [20]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [21]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [22]EFSA FAF Panel. Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452) · 2019
- [23]EFSA — EFSA issues new advice on phosphates · 2019
- [24]IOM. DRIs for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride (1997), Ch.5 Phosphorus · 1997
- [25]EFSA — Overview on Tolerable Upper Intake Levels (version 11, Aug 2025) · 2025
- [26]Phosphate additives in food — a health risk (Ritz et al., Dtsch Arztebl Int) · 2012
- [27]Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease (Kalantar-Zadeh et al., CJASN) · 2010
- [28]KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update (Ikizler et al., AJKD) · 2020
- [29]National Kidney Foundation — Phosphorus and your diet