อัปเดต ขนาดตัวอักษร
ขนาดตัวอักษร
Addipediaสารานุกรม เจือปนอาหาร
E251INS 251ข้อมูล ณ · กฎหมายและสินค้าอัปเดตรายเดือน งานวิจัยรายไตรมาส

โซเดียมไนเตรต

Sodium Nitrate

01

คำตอบสั้น

หน่วยงานกำกับ
ไทย
อนุญาต[3]
สหภาพยุโรป
จำกัด · ความเป็นพิษ[1,2]
สหรัฐฯ
อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ADI3.7 มก./กก.น้ำหนักตัว/วัน · EFSA 2017[9]
งานวิจัย4 ข้อค้นพบ
สรุปมีข้อค้นพบผลเสียที่สรุปแล้วงานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม: มีข้อค้นพบผลเสียที่สรุปแล้ว
ข้อค้นพบ
  • สรุปแล้ว อันตราย 1 ผลผสม 1
  • เริ่มมีสัญญาณ ไม่มีผล 1
  • ยังถกเถียง ไม่มีผล 1
งานใน PubMedมีงานวิเคราะห์รวมในคน
ยอดรวมไม่มี (หน่วยงานกำกับกับงานวิจัยไม่รวมเป็นคะแนนเดียว)
% ADIถ้าเด็ก (20 กก.) กินผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ทั้งชิ้นหรือตัดแต่งที่ผ่านกระบวนการหมักโดยไม่ใช้ความร้อนที่ใส่ถึงปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย 1 หน่วยบริโภค จะได้รับ 20.3% ของ ADI (ค่าทางทฤษฎี ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง)
ใครควรระวังควรจำกัดปริมาณ ทารก 6–12 เดือน · เด็ก 4–8 ปี · เด็ก 9–12 ปี · เด็กเล็ก 1–3 ปี และอีก 1 กลุ่ม ดูทุกกลุ่ม ↓

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ความหมายของสัญลักษณ์ ↓

02

คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร

คืออะไรเกลือโซเดียมของกรดไนตริก พบเป็นแร่ในธรรมชาติและผลิตทางเคมี
ใส่ทำไมใช้ในการบ่มเนื้อสัตว์ ช่วยรักษาสีและยับยั้งจุลินทรีย์
พบในอะไร
สินค้าไทย 1 รายการ เช่น GRAND'OR GIOVANNIES
ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์บ่มแบบดั้งเดิม
ชื่ออื่นChile saltpetre · Cubic or soda nitre · โซเดียมไนเทรต

พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 1 รายการ · ทั่วโลก 2,702 รายการ[22]

03

กิน 1 หน่วยบริโภค ได้กี่ % ของ ADI

% ของ ADI ใน 1 หน่วยบริโภค ที่ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย · เด็ก 20 กก. · ADI 3.7 มก./กก./วัน (EFSA 2017)

น้ำหนักตัว
ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ทั้งชิ้นหรือตัดแต่งที่ผ่านกระบวนการหมักโดยไม่ใช้ความร้อน20.3%ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ทั้งชิ้นหรือตัดแต่งที่ผ่านกระบวนการหมักหรือไม่ก็ได้และทำแห้ง โดย ไม่ใช้ความร้อน20.3%ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์บดที่ผ่านกระบวนการหมักโดยไม่ใช้ความร้อน20.3%ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์บดที่ผ่านกระบวนการหมักหรือไม่ก็ได้และทำแห้งโดยไม่ใช้ความร้อน20.3%ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์บดที่ผ่านกระบวนการหมักดองโดยไม่ใช้ความร้อน12.2%เนยแข็งบ่ม1.4%

ดาวน์โหลด CSV

เส้นตั้ง = 100% ADI · ค่าทางทฤษฎี (ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย × 1 หน่วยบริโภค ÷ น้ำหนักตัว) ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง

04

ใครควรระวัง

กลุ่มคนหน่วยงานกำกับงานวิจัย
ทารก 6–12 เดือนเด็ก 4–8 ปีเด็ก 9–12 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[9,23]

ไนเตรตจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวไม่เกิน ADI 3.7 มก./กก./วัน แต่เมื่อรวมไนเตรตจากผักและแหล่งปนเปื้อน อาจเกิน ADI ได้ทุกกลุ่มอายุ โดยทารกและเด็กเล็กได้รับสูงสุด

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
เด็กเล็ก 1–3 ปี
ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[9,23]

ไนเตรตจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวไม่เกิน ADI 3.7 มก./กก./วัน แต่เมื่อรวมไนเตรตจากผักและแหล่งปนเปื้อน อาจเกิน ADI ได้ทุกกลุ่มอายุ โดยทารกและเด็กเล็กได้รับสูงสุด

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[25]

EFSA พบว่าไนเตรตในผักใบเขียวไม่น่ากังวลสำหรับเด็กส่วนใหญ่ แต่เด็กอายุ 1–3 ปีที่กินผักโขมมาก (เกิน 200 กรัมต่อวัน) อาจเสี่ยงภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง และไม่ควรให้ผักโขมแก่เด็กที่ติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง
ควรจำกัดปริมาณ EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เหตุผล

คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์[23,24]

EFSA (2017) กำหนดค่า ADI ของไนไตรต์ 0.07 มก./กก. น้ำหนักตัว และไนเตรต 3.7 มก./กก. โดยมองว่าการใช้ในระดับที่อนุญาตก่อไนโตรซามีนน้อย แต่ปริมาณรวมจากทุกแหล่งอาจเกินค่า ADI ในบางคน ในไทยกำหนดไนไตรต์ไม่เกิน 80 มก./กก. ผลตรวจของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (2024-2026) พบเกินมาตรฐานส่วนใหญ่ในกลุ่มแหนม หมูยอ ไส้กรอกอีสาน และกุนเชียง บางตัวอย่างสูงถึงราว 3,880 มก./กก. ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งจึงควรจำกัดเนื้อแปรรูปและเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่สีชมพูแดงสดผิดปกติ

ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้
ลมพิษเรื้อรังยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้
ยังถกเถียงไม่มีผลข้อค้นพบที่ 4

“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

05

งานวิจัยว่าอย่างไร

4 ข้อค้นพบ

เรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน

ได้รับเกินค่า ADI

  1. 1

    สรุปแล้วผลผสมการประเมินของหน่วยงาน

    EFSA (2017) คงค่า ADI ไนเตรต 3.7 มก./กก./วัน ไนเตรตจากวัตถุเจือปนคิดเป็นไม่ถึง 5% ของทั้งหมด แต่ถ้ารวมไนเตรตจากผัก น้ำ และการปนเปื้อน คนทุกวัยได้รับเกินค่า ADI[9]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

มะเร็ง

  1. 2

    สรุปแล้วอันตรายการประเมินของหน่วยงาน

    IARC จัดไนเตรต/ไนไตรต์ที่กินเข้าไปในสภาวะที่เกิดปฏิกิริยาไนโตรเซชันในร่างกายเป็นกลุ่ม 2A (น่าจะก่อมะเร็ง) เพราะไนไตรต์ทำปฏิกิริยากับเอมีนในกระเพาะเกิดสารไนโตรโซที่ก่อมะเร็ง[12]

ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2

  1. 3

    เริ่มมีสัญญาณไม่มีผลติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    ผู้ที่ได้รับไนไตรต์จากวัตถุเจือปน (โดยเฉพาะโซเดียมไนไตรต์ E250) มากมีความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 สูงกว่าผู้ที่ไม่ได้รับราว 50% ส่วนไนเตรตไม่สัมพันธ์[13]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

ภูมิแพ้/การแพ้

  1. 4

    ยังถกเถียงไม่มีผลทดลองสุ่มในคนคน

    การศึกษาปี 2014 ทดสอบผู้ป่วยลมพิษเรื้อรัง 100 คน (43 คนสงสัยว่าแพ้วัตถุเจือปน) ด้วยวัตถุเจือปน 11 ชนิดที่มักถูกกล่าวหา พบผลบวกแบบปกปิดฝ่ายเดียว 2 ราย และไม่มีรายใดยืนยันได้ในการทดสอบแบบปกปิดสองทาง จึงประเมินว่าการแพ้วัตถุเจือปนต่ำกว่า 1% ผู้วิจัยสรุปว่าวัตถุเจือปนเป็นสาเหตุที่พบน้อยของลมพิษเรื้อรัง ขณะที่รายงานรุ่นก่อนเคยชี้ว่ามากกว่านี้[8]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (8)

ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E251 เดี่ยว ๆ

  1. 1

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายรายงานผู้ป่วยคน

    ปวดหัว/ไมเกรน

    รายงานปี 1972 เรื่อง 'ปวดหัวจากฮอทดอก' พบชายคนหนึ่งปวดหัวเมื่อได้โซเดียมไนไตรต์ในการทดสอบแบบปกปิด และงานปี 2016 พบเชื้อในช่องปากที่เปลี่ยนไนเตรตเป็นไนไตรต์มากกว่าในคนเป็นไมเกรน (เป็นความสัมพันธ์ ไม่ใช่เหตุและผล) เนื้อแปรรูปอาจกระตุ้นอาการปวดหัวได้ในบางคน แต่ยังไม่มีการทดลองในคนกลุ่มใหญ่[5,6]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  2. 2

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    โรคหัวใจและหลอดเลือด

    การวิเคราะห์รวม 20 การศึกษาปี 2010 (ราว 1.2 ล้านคน) พบว่าการกินเนื้อแปรรูปทุก 50 กรัมต่อวันสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้น 42% และเบาหวานสูงขึ้น 19% ขณะที่เนื้อแดงไม่แปรรูปไม่พบความสัมพันธ์ชัด งานเหล่านี้วัดการกินเนื้อแปรรูป ไม่ได้วัดไนไตรต์โดยตรง โซเดียม ไนไตรต์ และปัจจัยอื่นจากการแปรรูปจึงเป็นเพียงผู้ต้องสงสัย และความสัมพันธ์ยังไม่ใช่หลักฐานว่าเป็นสาเหตุ[7]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  3. 3

    สรุปแล้วอันตรายแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข

    ภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง

    สมาคมกุมารแพทย์อเมริกันระบุว่าทารกที่กินนมผงผสมน้ำบ่อที่มีไนเตรตสูงเสี่ยงภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง (ตัวเขียว) และมีรายงานจากอาหารผักทำเองที่ไนเตรตสูง ส่วนนมแม่และอาหารทารกสำเร็จรูปแทบไม่มีความเสี่ยง[10]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

  4. 4

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายติดตามกลุ่มคนระยะยาวคน

    มะเร็ง

    ข้อมูลผู้ใหญ่ฝรั่งเศสกว่า 1 แสนคน พบผู้ได้รับไนเตรตจากวัตถุเจือปนมากเสี่ยงมะเร็งเต้านมสูงขึ้น (HR 1.24) และผู้ได้รับไนไตรต์จากวัตถุเจือปนมากเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากสูงขึ้น (HR 1.58) ส่วนไนเตรตจากผักและน้ำไม่สัมพันธ์กับมะเร็ง[11]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  5. 5

    สรุปแล้วอันตรายการประเมินของหน่วยงาน

    มะเร็ง

    EFSA (2023) สรุปว่าการได้รับสารไนโตรซามีนก่อมะเร็ง 10 ชนิดจากอาหารของผู้ที่กินมากอยู่ในระดับที่น่ากังวลต่อสุขภาพในทุกช่วงวัย โดยเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์เป็นแหล่งหลัก[14]

    ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI

  6. 6

    สรุปแล้วอันตรายการประเมินของหน่วยงาน

    มะเร็ง

    IARC (2015) จัดเนื้อสัตว์แปรรูป (หมัก บ่ม รมควัน รวมถึงที่ใส่ไนไตรต์) เป็นสารก่อมะเร็งในคนกลุ่ม 1 สำหรับมะเร็งลำไส้ใหญ่ (เสี่ยงเพิ่มราว 18% ต่อ 50 ก./วัน) และเนื้อแดงเป็นกลุ่ม 2A (น่าจะก่อมะเร็ง) สารไนโตรโซที่เกิดจากไนไตรต์ร่วมกับเหล็กฮีมเป็นกลไกที่เสนอ[15]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  7. 7

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายวิเคราะห์รวมหลายงานวิจัยคน

    มะเร็ง

    ในผู้หญิงของ UK Biobank กลุ่มที่กินเนื้อสัตว์แปรรูปมากที่สุด (มากกว่า 9 ก./วัน) สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งเต้านมสูงขึ้น 21% เมื่อรวมกับการศึกษาติดตามกลุ่มก่อนหน้าอีก 10 ชิ้น เนื้อสัตว์แปรรูปสัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงขึ้น 6% โดยรวม และ 9% หลังหมดประจำเดือน ส่วนเนื้อแดงไม่สัมพันธ์[16]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

  8. 8

    เริ่มมีสัญญาณอันตรายเทียบผู้ป่วยกับกลุ่มควบคุมคน

    มะเร็ง

    ในการศึกษาแบบมีกลุ่มควบคุมที่ลอสแองเจลิส เด็กที่กินฮอตดอกตั้งแต่ 12 ชิ้นต่อเดือนมีโอกาสเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวสูงขึ้น (OR 9.5 ช่วงความเชื่อมั่น 1.6 ถึง 57.6) เช่นเดียวกับเด็กที่พ่อกินฮอตดอกมากที่สุด อาหารอื่นไม่สัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ และผลไม้ไม่พบว่าช่วยป้องกัน[17]

    ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง

06

กฎหมายรายประเทศ

ประเทศสถานะ · ตรวจเมื่อ
ไทยอนุญาต[3]
ตรวจเมื่อ
สหภาพยุโรปจำกัด · ความเป็นพิษ[1,2]
เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI
ตรวจเมื่อ (มีผล )
สหรัฐฯอนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4]
ตรวจเมื่อ

ไทม์ไลน์

ปีเหตุการณ์
2025สหภาพยุโรป · จำกัดการใช้ · เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI[2]
ลดปริมาณไนไตรต์ที่เติมได้สูงสุด (โดยทั่วไป 80 มก./กก. ในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ 55 มก./กก. ในเนื้อสัตว์ผ่านการฆ่าเชื้อ (sterilised) และ 100-105 มก./กก. สำหรับผลิตภัณฑ์หมักเกลือแบบดั้งเดิมบางชนิด) คิดเป็นไอออน และลดเพดานไนเตรตด้วย ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์/สัตว์น้ำเริ่มใช้ 9 ต.ค. 2025 ส่วนชีสวันเริ่มต่างกันไป
07

พบในสินค้าไทย 1 รายการ

GRAND'OR GIOVANNIES Prika→

ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด

08

สารที่เกี่ยวข้อง

สลายได้เป็น ไนโตรซามีน

[25]

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ

แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 25 รายการ
  1. [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
  2. [2]Commission Regulation (EU) 2023/2108 · ข้อมูล ณ
  3. [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
  4. [4]21 CFR 172.170; 21 CFR 172.175; 21 CFR 173.310; 21 CFR 175.105; 21 CFR 176.180; 21 CFR 176.320; 21 CFR 181.33; 21 CFR 181.34 · ข้อมูล ณ
  5. [5]Migraines are correlated with higher levels of nitrate-, nitrite-, and nitric oxide-reducing oral microbes in the American Gut Project cohort · 2016
  6. [6]'Hot-dog' headache: individual susceptibility to nitrite · 1972
  7. [7]Red and processed meat consumption and risk of incident coronary heart disease, stroke, and diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis · 2010
  8. [8]Prevalence of sensitivity to food and drug additives in patients with chronic idiopathic urticaria · 2014
  9. [9]Re-evaluation of sodium nitrate (E 251) and potassium nitrate (E 252) as food additives · 2017
  10. [10]Infant methemoglobinemia: the role of dietary nitrate in food and water (AAP clinical report) · 2005
  11. [11]Nitrites and nitrates from food additives and natural sources and cancer risk: results from the NutriNet-Santé cohort. · 2022
  12. [12]Carcinogenicity of nitrate, nitrite, and cyanobacterial peptide toxins (IARC vol. 94) · 2006
  13. [13]Dietary exposure to nitrites and nitrates in association with type 2 diabetes risk: NutriNet-Santé · 2023
  14. [14]Risk assessment of N-nitrosamines in food · 2023
  15. [15]Carcinogenicity of consumption of red and processed meat (IARC vol. 114) · 2015
  16. [16]Red and processed meat consumption and breast cancer: UK Biobank cohort study and meta-analysis · 2018
  17. [17]Processed meats and risk of childhood leukemia (California, USA) · 1994
  18. [18]TRS 859-JECFA 44/29,32 · 1995
  19. [19]JECFA evaluation of CUBIC OR SODA NITRE · 1995
  20. [20]JECFA evaluation of SODIUM NITRATE · 1995
  21. [21]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
  22. [22]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
  23. [23]EFSA — Nitrites and nitrates added to food · 2017
  24. [24]เดลินิวส์ — กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจไนเตรต/ไนไตรต์ในเนื้อสัตว์แปรรูป · 2026
  25. [25]EFSA — Possible health risk for children from nitrate in leafy vegetables · 2010