โซเดียมไนเตรต
Sodium Nitrate
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว −อันตราย 1 ±ผลผสม 1
- เริ่มมีสัญญาณ =ไม่มีผล 1
- ยังถกเถียง =ไม่มีผล 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | เกลือโซเดียมของกรดไนตริก พบเป็นแร่ในธรรมชาติและผลิตทางเคมี |
| ใส่ทำไม | ใช้ในการบ่มเนื้อสัตว์ ช่วยรักษาสีและยับยั้งจุลินทรีย์ |
| พบในอะไร | สินค้าไทย 1 รายการ เช่น GRAND'OR GIOVANNIES ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์บ่มแบบดั้งเดิม |
| ชื่ออื่น | Chile saltpetre · Cubic or soda nitre · โซเดียมไนเทรต |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 1 รายการ · ทั่วโลก 2,702 รายการ[22]
กิน 1 หน่วยบริโภค ได้กี่ % ของ ADI
% ของ ADI ใน 1 หน่วยบริโภค ที่ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย · เด็ก 20 กก. · ADI 3.7 มก./กก./วัน (EFSA 2017)
เส้นตั้ง = 100% ADI · ค่าทางทฤษฎี (ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย × 1 หน่วยบริโภค ÷ น้ำหนักตัว) ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ทารก 6–12 เดือนเด็ก 4–8 ปีเด็ก 9–12 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| เด็กเล็ก 1–3 ปี | ควรจำกัดปริมาณ EFSA เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[9,23] ไนเตรตจากวัตถุเจือปนอย่างเดียวไม่เกิน ADI 3.7 มก./กก./วัน แต่เมื่อรวมไนเตรตจากผักและแหล่งปนเปื้อน อาจเกิน ADI ได้ทุกกลุ่มอายุ โดยทารกและเด็กเล็กได้รับสูงสุด คำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[25] EFSA พบว่าไนเตรตในผักใบเขียวไม่น่ากังวลสำหรับเด็กส่วนใหญ่ แต่เด็กอายุ 1–3 ปีที่กินผักโขมมาก (เกิน 200 กรัมต่อวัน) อาจเสี่ยงภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง และไม่ควรให้ผักโขมแก่เด็กที่ติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง | ควรจำกัดปริมาณ EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA · กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์[23,24] EFSA (2017) กำหนดค่า ADI ของไนไตรต์ 0.07 มก./กก. น้ำหนักตัว และไนเตรต 3.7 มก./กก. โดยมองว่าการใช้ในระดับที่อนุญาตก่อไนโตรซามีนน้อย แต่ปริมาณรวมจากทุกแหล่งอาจเกินค่า ADI ในบางคน ในไทยกำหนดไนไตรต์ไม่เกิน 80 มก./กก. ผลตรวจของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (2024-2026) พบเกินมาตรฐานส่วนใหญ่ในกลุ่มแหนม หมูยอ ไส้กรอกอีสาน และกุนเชียง บางตัวอย่างสูงถึงราว 3,880 มก./กก. ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งจึงควรจำกัดเนื้อแปรรูปและเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่สีชมพูแดงสดผิดปกติ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ลมพิษเรื้อรัง | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
4 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ได้รับเกินค่า ADI
- 1
EFSA (2017) คงค่า ADI ไนเตรต 3.7 มก./กก./วัน ไนเตรตจากวัตถุเจือปนคิดเป็นไม่ถึง 5% ของทั้งหมด แต่ถ้ารวมไนเตรตจากผัก น้ำ และการปนเปื้อน คนทุกวัยได้รับเกินค่า ADI[9]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
มะเร็ง
- 2
IARC จัดไนเตรต/ไนไตรต์ที่กินเข้าไปในสภาวะที่เกิดปฏิกิริยาไนโตรเซชันในร่างกายเป็นกลุ่ม 2A (น่าจะก่อมะเร็ง) เพราะไนไตรต์ทำปฏิกิริยากับเอมีนในกระเพาะเกิดสารไนโตรโซที่ก่อมะเร็ง[12]
ภาวะดื้ออินซูลิน/เบาหวานชนิดที่ 2
- 3
ผู้ที่ได้รับไนไตรต์จากวัตถุเจือปน (โดยเฉพาะโซเดียมไนไตรต์ E250) มากมีความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 สูงกว่าผู้ที่ไม่ได้รับราว 50% ส่วนไนเตรตไม่สัมพันธ์[13]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
ภูมิแพ้/การแพ้
- 4
การศึกษาปี 2014 ทดสอบผู้ป่วยลมพิษเรื้อรัง 100 คน (43 คนสงสัยว่าแพ้วัตถุเจือปน) ด้วยวัตถุเจือปน 11 ชนิดที่มักถูกกล่าวหา พบผลบวกแบบปกปิดฝ่ายเดียว 2 ราย และไม่มีรายใดยืนยันได้ในการทดสอบแบบปกปิดสองทาง จึงประเมินว่าการแพ้วัตถุเจือปนต่ำกว่า 1% ผู้วิจัยสรุปว่าวัตถุเจือปนเป็นสาเหตุที่พบน้อยของลมพิษเรื้อรัง ขณะที่รายงานรุ่นก่อนเคยชี้ว่ามากกว่านี้[8]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (8)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E251 เดี่ยว ๆ
- 1ปวดหัว/ไมเกรน
รายงานปี 1972 เรื่อง 'ปวดหัวจากฮอทดอก' พบชายคนหนึ่งปวดหัวเมื่อได้โซเดียมไนไตรต์ในการทดสอบแบบปกปิด และงานปี 2016 พบเชื้อในช่องปากที่เปลี่ยนไนเตรตเป็นไนไตรต์มากกว่าในคนเป็นไมเกรน (เป็นความสัมพันธ์ ไม่ใช่เหตุและผล) เนื้อแปรรูปอาจกระตุ้นอาการปวดหัวได้ในบางคน แต่ยังไม่มีการทดลองในคนกลุ่มใหญ่[5,6]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2โรคหัวใจและหลอดเลือด
การวิเคราะห์รวม 20 การศึกษาปี 2010 (ราว 1.2 ล้านคน) พบว่าการกินเนื้อแปรรูปทุก 50 กรัมต่อวันสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจสูงขึ้น 42% และเบาหวานสูงขึ้น 19% ขณะที่เนื้อแดงไม่แปรรูปไม่พบความสัมพันธ์ชัด งานเหล่านี้วัดการกินเนื้อแปรรูป ไม่ได้วัดไนไตรต์โดยตรง โซเดียม ไนไตรต์ และปัจจัยอื่นจากการแปรรูปจึงเป็นเพียงผู้ต้องสงสัย และความสัมพันธ์ยังไม่ใช่หลักฐานว่าเป็นสาเหตุ[7]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 3ภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง
สมาคมกุมารแพทย์อเมริกันระบุว่าทารกที่กินนมผงผสมน้ำบ่อที่มีไนเตรตสูงเสี่ยงภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง (ตัวเขียว) และมีรายงานจากอาหารผักทำเองที่ไนเตรตสูง ส่วนนมแม่และอาหารทารกสำเร็จรูปแทบไม่มีความเสี่ยง[10]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 4
- 5
- 6
- 7มะเร็ง
ในผู้หญิงของ UK Biobank กลุ่มที่กินเนื้อสัตว์แปรรูปมากที่สุด (มากกว่า 9 ก./วัน) สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งเต้านมสูงขึ้น 21% เมื่อรวมกับการศึกษาติดตามกลุ่มก่อนหน้าอีก 10 ชิ้น เนื้อสัตว์แปรรูปสัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงขึ้น 6% โดยรวม และ 9% หลังหมดประจำเดือน ส่วนเนื้อแดงไม่สัมพันธ์[16]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 8มะเร็ง
ในการศึกษาแบบมีกลุ่มควบคุมที่ลอสแองเจลิส เด็กที่กินฮอตดอกตั้งแต่ 12 ชิ้นต่อเดือนมีโอกาสเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวสูงขึ้น (OR 9.5 ช่วงความเชื่อมั่น 1.6 ถึง 57.6) เช่นเดียวกับเด็กที่พ่อกินฮอตดอกมากที่สุด อาหารอื่นไม่สัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ และผลไม้ไม่พบว่าช่วยป้องกัน[17]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
| ประเทศ | สถานะ · ตรวจเมื่อ |
|---|---|
| ไทย | อนุญาต[3] ตรวจเมื่อ |
| สหภาพยุโรป | จำกัด · ความเป็นพิษ[1,2] เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI ตรวจเมื่อ (มีผล ) |
| สหรัฐฯ | อนุญาต · วัตถุเจือปนอาหารที่ FDA อนุมัติ[4] ตรวจเมื่อ |
ไทม์ไลน์
| ปี | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 2025 | สหภาพยุโรป · จำกัดการใช้ · เพื่อลดการเกิดไนโตรซามีน (สารก่อมะเร็ง) ให้ต่ำที่สุด และ EFSA (2017) พบว่าการได้รับรวมจากอาหารอาจเกินค่า ADI[2] ลดปริมาณไนไตรต์ที่เติมได้สูงสุด (โดยทั่วไป 80 มก./กก. ในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ 55 มก./กก. ในเนื้อสัตว์ผ่านการฆ่าเชื้อ (sterilised) และ 100-105 มก./กก. สำหรับผลิตภัณฑ์หมักเกลือแบบดั้งเดิมบางชนิด) คิดเป็นไอออน และลดเพดานไนเตรตด้วย ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์/สัตว์น้ำเริ่มใช้ 9 ต.ค. 2025 ส่วนชีสวันเริ่มต่างกันไป |
พบในสินค้าไทย 1 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
สลายได้เป็น ไนโตรซามีน
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 25 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Commission Regulation (EU) 2023/2108 · ข้อมูล ณ
- [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [4]21 CFR 172.170; 21 CFR 172.175; 21 CFR 173.310; 21 CFR 175.105; 21 CFR 176.180; 21 CFR 176.320; 21 CFR 181.33; 21 CFR 181.34 · ข้อมูล ณ
- [5]Migraines are correlated with higher levels of nitrate-, nitrite-, and nitric oxide-reducing oral microbes in the American Gut Project cohort · 2016
- [6]'Hot-dog' headache: individual susceptibility to nitrite · 1972
- [7]Red and processed meat consumption and risk of incident coronary heart disease, stroke, and diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis · 2010
- [8]Prevalence of sensitivity to food and drug additives in patients with chronic idiopathic urticaria · 2014
- [9]Re-evaluation of sodium nitrate (E 251) and potassium nitrate (E 252) as food additives · 2017
- [10]Infant methemoglobinemia: the role of dietary nitrate in food and water (AAP clinical report) · 2005
- [11]Nitrites and nitrates from food additives and natural sources and cancer risk: results from the NutriNet-Santé cohort. · 2022
- [12]Carcinogenicity of nitrate, nitrite, and cyanobacterial peptide toxins (IARC vol. 94) · 2006
- [13]Dietary exposure to nitrites and nitrates in association with type 2 diabetes risk: NutriNet-Santé · 2023
- [14]Risk assessment of N-nitrosamines in food · 2023
- [15]Carcinogenicity of consumption of red and processed meat (IARC vol. 114) · 2015
- [16]Red and processed meat consumption and breast cancer: UK Biobank cohort study and meta-analysis · 2018
- [17]Processed meats and risk of childhood leukemia (California, USA) · 1994
- [18]TRS 859-JECFA 44/29,32 · 1995
- [19]JECFA evaluation of CUBIC OR SODA NITRE · 1995
- [20]JECFA evaluation of SODIUM NITRATE · 1995
- [21]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [22]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [23]EFSA — Nitrites and nitrates added to food · 2017
- [24]เดลินิวส์ — กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจไนเตรต/ไนไตรต์ในเนื้อสัตว์แปรรูป · 2026
- [25]EFSA — Possible health risk for children from nitrate in leafy vegetables · 2010