โซเดียมพอลิฟอสเฟต
Sodium polyphosphate
เป็นสารย่อยของ E452 ข้อมูลส่วนใหญ่อยู่ที่หน้าสารหลัก
คำตอบสั้น
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | โซเดียมพอลิฟอสเฟต เกลือพอลิฟอสเฟตของโซเดียม |
| ใส่ทำไม | ช่วยกักเก็บน้ำ ช่วยให้โปรตีนกับไขมันผสมกัน และช่วยให้ส่วนผสมคงตัว |
| พบในอะไร | ผลิตภัณฑ์นมและครีม เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบ |
| ชื่ออื่น | Graham's salt · Sodium hexametaphosphate · Sodium tetrapolyphosphate · sodium polymetaphosphate · sodium polyphosphates |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 161 รายการ · ทั่วโลก 4,277 รายการ[18]
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป | ควรหลีกเลี่ยง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[26] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง ควรจำกัดปริมาณ EFSA · IOM/NASEM สหรัฐฯ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[19,20] ค่า ADI ของฟอสเฟตจาก EFSA ไม่ครอบคลุมผู้ที่ไตทำงานลดลงปานกลางถึงรุนแรง ประชากรราว 10% อาจมีโรคไตเรื้อรังและรับฟอสฟอรัสในระดับ ADI ไม่ได้ ผู้สูงอายุซึ่งไตเสื่อมตามวัยจึงควรระวังเป็นพิเศษ คำแนะนำของหน่วยงาน · IOM/NASEM สหรัฐฯ[21] IOM ลดค่าสูงสุดของฟอสฟอรัสสำหรับผู้มีอายุเกิน 70 ปี เหลือ 3 กรัม/วัน (จาก 4 กรัมในวัย 19–70 ปี) เพราะภาวะไตเสื่อมพบมากขึ้นตามอายุ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| โรคไตเรื้อรัง | ควรหลีกเลี่ยง NKF · แนวทาง KDOQI 2020 · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · NKF · แนวทาง KDOQI 2020[23,24,25] ฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปน (ฟอสเฟตอนินทรีย์) ถูกดูดซึมเกือบหมด ประมาณ 90–100% ขณะที่ฟอสฟอรัสจากเนื้อสัตว์ดูดซึมราว 40–60% และจากพืชที่จับกับไฟเตตยิ่งน้อยกว่า แถมมักไม่แสดงในตารางโภชนาการ แนวทาง KDOQI 2020 จึงให้คำนึงถึงแหล่งที่มาของฟอสฟอรัสและลดฟอสเฟตจากอาหารแปรรูป มูลนิธิโรคไตสหรัฐฯ แนะให้มองหาคำว่า "PHOS" ในส่วนประกอบ เช่น ไส้กรอก แฮม อาหารสำเร็จรูป ชีสแปรรูป และเครื่องดื่มบรรจุขวด ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF)[26] มูลนิธิโรคไตสหรัฐ (NKF) ระบุว่าฟอสฟอรัสจากวัตถุเจือปนอาหารถูกดูดซึมเกือบทั้งหมด ต่างจากฟอสฟอรัสในพืช ผู้ป่วยโรคไตควรดูคำว่า "ฟอสเฟต/PHOS" ในส่วนประกอบ (เช่น กรดฟอสฟอริก ไดโซเดียมฟอสเฟต) และเลี่ยง | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ทารก 6–12 เดือนเด็ก 9–12 ปีวัยรุ่น 13–18 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| เด็กเล็ก 1–3 ปีเด็ก 4–8 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ผู้ใหญ่ 51–64 ปี | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
0 ข้อค้นพบยังไม่ได้ทบทวนงานวิจัยที่ศึกษาสารนี้โดยตรง
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (8)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E452(i) เดี่ยว ๆ
- 1ผลต่อไต
ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ให้กินโพลีฟอสเฟต (เช่น โซเดียมเฮกซะเมทาฟอสเฟต) ในฐานะวัตถุเจือปนอาหารแล้ววัดผลสุขภาพ (ค้น PubMed 3 ต.ค. 2026) งานในคนเกี่ยวกับเฮกซะเมทาฟอสเฟตมีแต่เรื่องยาสีฟันและการสึกกร่อนของฟัน ไม่ใช่การกินจากอาหาร ความกังวลเรื่องไต กระดูก หรือหัวใจของ E452 จึงอิงหลักฐานของฟอสเฟตทั้งกลุ่ม[4]
ไม่ทราบว่าที่ปริมาณเท่าใด
- 2ได้รับเกินค่า ADI
โพลีฟอสเฟต (E452) อยู่ภายใต้ค่า ADI แบบกลุ่มของ EFSA ปี 2019 คือ 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก. น้ำหนักตัว/วัน สำหรับฟอสเฟตทุกชนิด ซึ่งเมื่อรวมฟอสฟอรัสจากอาหารทั้งหมด ทารก เด็กเล็ก และเด็กได้รับเกินโดยเฉลี่ย EFSA ยังขอให้คณะกรรมาธิการยุโรปเข้มงวดเกณฑ์ปนเปื้อนตะกั่ว แคดเมียม สารหนู และปรอทในข้อกำหนดของฟอสเฟตทุกตัวรวม E452 เพื่อไม่ให้กลายเป็นแหล่งโลหะหนักที่มีนัยสำคัญ ส่วน JECFA จัดโซเดียมโพลีฟอสเฟต (INS 452i) ไว้ในค่าสูงสุดที่รับได้แบบกลุ่ม 70 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วัน[4,5]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 3สุขภาพกระดูก
การศึกษาแบบควบคุมอาหาร ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 10 คนกินอาหารที่ไม่มีฟอสเฟตเติม 1 สัปดาห์ แล้วตามด้วยอาหารรายการเดิมแต่เป็นสูตรที่เติมฟอสเฟตอีก 1 สัปดาห์ (ได้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 606 มก./วัน) พบว่าช่วงอาหารเติมฟอสเฟต ฮอร์โมน FGF23 ที่คุมฟอสเฟตสูงขึ้น 23% ออสทีโอพอนตินและออสทีโอแคลซินเพิ่มราว 10% และสเกลอโรสตินลดลง ส่วนหนูที่กินอาหารฟอสฟอรัสสูงมีความหนาแน่นกระดูกลดลง งานนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้ฟอสเฟตชนิดใด บทบาทของแต่ละ E-number จึงเป็นการอนุมานจากทั้งกลุ่ม[6,7]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 4ผลต่อไต
แนวทางของสมาคมโรคไตอเมริกัน (ASN, 2025) แนะนำให้ผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกคนจำกัดสารเติมแต่งกลุ่มฟอสเฟต และเข้มงวดขึ้นตามระยะโรค เพราะฟอสเฟตอนินทรีย์จากสารเติมแต่งดูดซึมได้ดีกว่าฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติ คาดว่าเพิ่มฟอสฟอรัส 600–700 มก./วันในอาหารแบบอเมริกัน และพบในราว 56% ของอาหารบรรจุหีบห่อ ฉลากบอกชื่อแต่ไม่บอกปริมาณ และหลายชื่อไม่มีคำว่า 'ฟอส' ส่วน EFSA ปี 2019 กำหนด ADI รวม 40 มก. ฟอสฟอรัส/กก./วันสำหรับประชากรทั่วไป[4,8]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 5ผลต่อไต
EFSA (2019) กำหนดค่า ADI กลุ่มฟอสเฟต (E338–341, E343, E450–452) ไว้ 40 มก.ฟอสฟอรัส/กก.น้ำหนักตัว/วัน แต่ประเมินว่าเด็กเล็กถึงเด็กโตได้รับฟอสฟอรัสรวมเกินค่านี้ในระดับเฉลี่ย และกลุ่มกินมาก (P95) เกินจนถึงวัยรุ่น ฟอสเฟตแบบอนินทรีย์ที่เติมในอาหารถูกดูดซึมได้ถึง 80–90%[4]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
- 6ผลต่อไต
สำรวจสินค้าขายดีในสหรัฐพบฟอสเฟตเติมแต่ง 44% ของรายการ ทำให้ฟอสฟอรัสเพิ่มราว 67 มก./100 กรัม และเมนูที่ใช้สินค้าเหล่านี้มีฟอสฟอรัสเพิ่มราว 736 มก./วัน ในการทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยฟอกไต การสอนให้เลี่ยงอาหารที่มีฟอสเฟตเติมแต่งช่วยลดฟอสฟอรัสในเลือดได้มากกว่ากลุ่มควบคุม 0.6 มก./ดล. ใน 3 เดือน ผู้ป่วยโรคไตควรอ่านฉลากหาคำว่า 'ฟอสเฟต' หรือเลข E338–E452 (เช่น ในไส้กรอก ลูกชิ้น แฮม เครื่องดื่มโคลา)[4,9,10,11]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 7โรคหัวใจและหลอดเลือด
ในประชากรทั่วไปที่ไม่มีโรคไต ระดับฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงขึ้น (แม้ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ) สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น (HR 1.31 ต่อ 1 มก./ดล.) และในข้อมูล NHANES III การกินฟอสฟอรัสเกินราว 1,400 มก./วัน สัมพันธ์กับอัตราตายรวมที่สูงขึ้น บทความทบทวนชี้ว่าฟอสเฟตเติมแต่งที่ดูดซึมง่ายเป็นปัจจัยที่ปรับลดได้[12,13,14,15]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 8ผลต่อไต
เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ และปลาบรรจุห่อที่ใส่วัตถุเจือปนกลุ่มโพแทสเซียมมีโพแทสเซียมราว 900 มก. ต่อ 100 ก. เทียบกับราว 325 มก. ในสินค้าคล้ายกันที่ไม่ใส่ และสินค้าที่ใส่ฟอสเฟตมีฟอสฟอรัสสูงกว่า (270 เทียบ 200 มก. ต่อ 100 ก.) จากการวิเคราะห์สินค้า 76 รายการในแคนาดา งานนี้วัดสิ่งที่อยู่ในอาหาร ไม่ได้วัดผลต่อผู้ป่วยโรคไตที่กิน[16]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 161 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 26 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [3]21 CFR 173.310; 21 CFR 182.6760; 21 CFR 182.90 · ข้อมูล ณ
- [4]Re-evaluation of phosphoric acid-phosphates - di-, tri- and polyphosphates (E 338-341, E 343, E 450-452) as food additives and the safety of proposed extension of use · 2019
- [5]JECFA: Sodium polyphosphates, glassy (INS 452i) - group MTDI 70 mg/kg bw as P · 1982
- [6]Phosphorus and potassium content of enhanced meat and poultry products: implications for patients who receive dialysis · 2009
- [7]Impact of Phosphorus-Based Food Additives on Bone and Mineral Metabolism · 2015
- [8]ASN Kidney Health Guidance on Potassium and Phosphorus Food Additives · 2025
- [9]Effect of food additives on hyperphosphatemia among patients with end-stage renal disease: a randomized controlled trial · 2009
- [10]Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients · 2011
- [11]The prevalence of phosphorus-containing food additives in top-selling foods in grocery stores · 2013
- [12]Relations of serum phosphorus and calcium levels to the incidence of cardiovascular disease in the community · 2007
- [13]Phosphate additives in food--a health risk · 2012
- [14]Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population · 2013
- [15]High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: results from NHANES III · 2014
- [16]The Impact of Additives on the Phosphorus, Potassium, and Sodium Content of Commonly Consumed Meat, Poultry, and Fish Products Among Patients With CKD (Parpia et al., J Ren Nutr) · 2018
- [17]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [18]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [19]EFSA FAF Panel. Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452) · 2019
- [20]EFSA — EFSA issues new advice on phosphates · 2019
- [21]IOM. DRIs for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride (1997), Ch.5 Phosphorus · 1997
- [22]EFSA — Overview on Tolerable Upper Intake Levels (version 11, Aug 2025) · 2025
- [23]Phosphate additives in food — a health risk (Ritz et al., Dtsch Arztebl Int) · 2012
- [24]Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease (Kalantar-Zadeh et al., CJASN) · 2010
- [25]KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update (Ikizler et al., AJKD) · 2020
- [26]National Kidney Foundation — Phosphorus and your diet