โซเดียมเมทาไบซัลไฟต์
Sodium metabisulphite
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว −อันตราย 2
- ยังไม่มีงานวิจัยในคน 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | เกลือโซเดียมเมทาไบซัลไฟต์ ผลิตทางเคมี ปลดปล่อยซัลเฟอร์ไดออกไซด์เมื่ออยู่ในอาหาร |
| ใส่ทำไม | ใช้เป็นวัตถุกันเสีย ป้องกันการเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เป็นสารฟอกสี และปรับสภาพแป้ง |
| พบในอะไร | เนื้อสัตว์ปรุงแต่ง ผลไม้แห้ง ไวน์ ผลิตภัณฑ์แป้ง |
| ชื่ออื่น | Disodium pentaoxodisulfate · Disodium pyrosulfite · Pyrosulfite · Pyrosulphite · Sodium disulfite · Sodium metabisulfite · โซเดียมเมตาไบซัลไฟต์ · โซเดียมเมตาไบซัลไฟท์ |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 60 รายการ · ทั่วโลก 10,135 รายการ[18]
กิน 1 หน่วยบริโภค ได้กี่ % ของ ADI
% ของ ADI ใน 1 หน่วยบริโภค ที่ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย · เด็ก 20 กก. · ADI 0.7 มก./กก./วัน (EFSA 2016)
เส้นตั้ง = 100% ADI · ค่าทางทฤษฎี (ปริมาณสูงสุดตามกฎหมาย × 1 หน่วยบริโภค ÷ น้ำหนักตัว) ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับจริง
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ทุกคน | ข้อค้นพบทั้งหมดอยู่ในบท 05 | |
| ลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD) | ควรจำกัดปริมาณ IOIBD · EFSA · คณะกรรมาธิการยุโรป เหตุผลความเห็นผู้เชี่ยวชาญ · IOIBD · EFSA · คณะกรรมาธิการยุโรป[25,26,27] IOIBD แนะนำให้ลดอาหารแปรรูปที่มีไทเทเนียมไดออกไซด์และซัลไฟต์ (หลักฐานต่ำในโครห์น ต่ำมากใน UC) นอกจากนี้ EFSA สรุปในปี 2021 ว่าตัดความเสี่ยงต่อสารพันธุกรรมของ E171 ไม่ได้ จึงไม่ยืนยันการใช้ในอาหารอีกต่อไป และสหภาพยุโรปยกเลิกการอนุญาตตามระเบียบ 2022/63 ห้ามผลิตอาหารใหม่ที่มี E171 ตั้งแต่ 7 ส.ค. 2022 แต่บางประเทศยังอนุญาตอยู่ | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ไวต่อซัลไฟต์ | ควรจำกัดปริมาณ EFSA · FDA สหรัฐฯ · มหาวิทยาลัยฟลอริดา (UF/IFAS) · Taylor et al. 1988 เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[28] EFSA ประเมินซ้ำปี 2022 และยกเลิกค่า ADI ชั่วคราว (0.7 มก. SO2/กก.น้ำหนักตัว/วัน ที่ตั้งไว้ปี 2016) เพราะข้อมูลความเป็นพิษยังไม่พอ และผลวิเคราะห์ margin of exposure ชี้ว่ามีข้อกังวลต่อสุขภาพสำหรับคนที่กินอาหารมีซัลไฟต์ปริมาณมาก ประเด็นนี้เป็นเรื่องความเป็นพิษในคนทั่วไป ซึ่งแยกจากแต่เสริมกับความเสี่ยงการแพ้ในคนที่ไวต่อซัลไฟต์ คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ · มหาวิทยาลัยฟลอริดา (UF/IFAS) · Taylor et al. 1988[29,30] FDA ห้ามใช้ซัลไฟต์กับผักผลไม้สด (เช่น สลัดบาร์) ตั้งแต่ปี 1986 หลังมีรายงานผู้แพ้ และห้ามใช้ในอาหารที่เป็นแหล่งวิตามินบี 1 หลัก เพราะซัลไฟต์ทำลายไทอามีน แหล่งซัลไฟต์ที่พบบ่อยคือผลไม้แห้ง ไวน์ เบียร์ เชอร์รี่เชื่อม และมันฝรั่งแปรรูป การทดสอบแบบปกปิดในผู้ป่วยหอบหืดที่ไวต่อซัลไฟต์พบว่าผักสลัดที่ชุบซัลไฟต์ แอปริคอตแห้ง และน้ำองุ่นขาวกระตุ้นอาการได้ในบางคน แต่กุ้งที่ชุบซัลไฟต์ไม่กระตุ้น ความเสี่ยงจึงขึ้นกับชนิดอาหารและปริมาณที่ตกค้าง ฉลากต้องมีคำเตือนสำหรับกลุ่มนี้ กฎหมายฉลาก EU (1169/2011) · อย. · อย. (ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450) · EU · FDA สหรัฐฯ เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · กฎหมายฉลาก EU (1169/2011)[19,20] กฎหมายฉลากอาหารของสหภาพยุโรปนับซัลเฟอร์ไดออกไซด์และซัลไฟต์เป็นหนึ่งในสารก่อภูมิแพ้ 14 กลุ่ม เมื่อมีเกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร คิดเป็น SO2 รวมในอาหารพร้อมกิน ต้องเน้นให้เด่นในรายการส่วนประกอบ เช่น ตัวหนา คำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[21] ตามประกาศฉบับที่ 450 สีและวัตถุกันเสียต้องแสดงชื่อกลุ่มหน้าที่พร้อมชื่อเฉพาะหรือเลข INS (เช่น สี INS 102) ส่วนสารให้ความหวานและวัตถุปรุงแต่งรสต้องแสดงชื่อเฉพาะ ผู้ที่แพ้หรือไวต่อสีหรือวัตถุกันเสียตัวใดตัวหนึ่งจึงตรวจหาเลข INS บนฉลากได้ (ตัวเลขเดียวกับเลข E ของยุโรป) คำแนะนำของหน่วยงาน · อย. (ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450)[21,22,23] ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450 (ปี 2024) จัดซัลไฟต์ตั้งแต่ 10 มก./กก. ไว้ในรายการสารก่อภูมิแพ้ของไทย อาหารในภาชนะบรรจุที่มีซัลไฟต์ถึงระดับนี้ต้องแสดงในข้อความ 'ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: มี…' คำแนะนำของหน่วยงาน · EU · อย. · FDA สหรัฐฯ[19,21,30] สหภาพยุโรป (เกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร คิดเป็น SO2 ในอาหารพร้อมกิน) ไทย (ตั้งแต่ 10 มก./กก.) และสหรัฐฯ (ตั้งแต่ 10 ppm) ต่างบังคับให้แสดงซัลไฟต์บนฉลาก ถ้าต่ำกว่าระดับนี้อาจมีซัลไฟต์เล็กน้อยโดยไม่มีคำเตือน กฎหมาย · กฎหมาย EU · [3] ต้องแสดงบนฉลากในฐานะสารก่อภูมิแพ้/สารที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เมื่อ SO2 รวมเกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร (คิดตามสภาพที่บริโภค) ซัลไฟต์ก่ออาการแพ้/ไม่ทน รวมถึงกระตุ้นหอบหืดในผู้ที่ไว | |
| หอบหืด | ควรจำกัดปริมาณ EFSA · FDA สหรัฐฯ · มหาวิทยาลัยฟลอริดา (UF/IFAS) · Taylor et al. 1988 เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[28] EFSA ประเมินซ้ำปี 2022 และยกเลิกค่า ADI ชั่วคราว (0.7 มก. SO2/กก.น้ำหนักตัว/วัน ที่ตั้งไว้ปี 2016) เพราะข้อมูลความเป็นพิษยังไม่พอ และผลวิเคราะห์ margin of exposure ชี้ว่ามีข้อกังวลต่อสุขภาพสำหรับคนที่กินอาหารมีซัลไฟต์ปริมาณมาก ประเด็นนี้เป็นเรื่องความเป็นพิษในคนทั่วไป ซึ่งแยกจากแต่เสริมกับความเสี่ยงการแพ้ในคนที่ไวต่อซัลไฟต์ คำแนะนำของหน่วยงาน · FDA สหรัฐฯ · มหาวิทยาลัยฟลอริดา (UF/IFAS) · Taylor et al. 1988[29,30] FDA ห้ามใช้ซัลไฟต์กับผักผลไม้สด (เช่น สลัดบาร์) ตั้งแต่ปี 1986 หลังมีรายงานผู้แพ้ และห้ามใช้ในอาหารที่เป็นแหล่งวิตามินบี 1 หลัก เพราะซัลไฟต์ทำลายไทอามีน แหล่งซัลไฟต์ที่พบบ่อยคือผลไม้แห้ง ไวน์ เบียร์ เชอร์รี่เชื่อม และมันฝรั่งแปรรูป การทดสอบแบบปกปิดในผู้ป่วยหอบหืดที่ไวต่อซัลไฟต์พบว่าผักสลัดที่ชุบซัลไฟต์ แอปริคอตแห้ง และน้ำองุ่นขาวกระตุ้นอาการได้ในบางคน แต่กุ้งที่ชุบซัลไฟต์ไม่กระตุ้น ความเสี่ยงจึงขึ้นกับชนิดอาหารและปริมาณที่ตกค้าง ฉลากต้องมีคำเตือนสำหรับกลุ่มนี้ อย. · EU · FDA สหรัฐฯ · กฎหมาย EU เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[21] ตามประกาศฉบับที่ 450 สีและวัตถุกันเสียต้องแสดงชื่อกลุ่มหน้าที่พร้อมชื่อเฉพาะหรือเลข INS (เช่น สี INS 102) ส่วนสารให้ความหวานและวัตถุปรุงแต่งรสต้องแสดงชื่อเฉพาะ ผู้ที่แพ้หรือไวต่อสีหรือวัตถุกันเสียตัวใดตัวหนึ่งจึงตรวจหาเลข INS บนฉลากได้ (ตัวเลขเดียวกับเลข E ของยุโรป) คำแนะนำของหน่วยงาน · EU · อย. · FDA สหรัฐฯ[19,21,30] สหภาพยุโรป (เกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร คิดเป็น SO2 ในอาหารพร้อมกิน) ไทย (ตั้งแต่ 10 มก./กก.) และสหรัฐฯ (ตั้งแต่ 10 ppm) ต่างบังคับให้แสดงซัลไฟต์บนฉลาก ถ้าต่ำกว่าระดับนี้อาจมีซัลไฟต์เล็กน้อยโดยไม่มีคำเตือน กฎหมาย · กฎหมาย EU · [3] ต้องแสดงบนฉลากในฐานะสารก่อภูมิแพ้/สารที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เมื่อ SO2 รวมเกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร (คิดตามสภาพที่บริโภค) ซัลไฟต์ก่ออาการแพ้/ไม่ทน รวมถึงกระตุ้นหอบหืดในผู้ที่ไว | |
| ลมพิษเรื้อรัง | ฉลากต้องมีคำเตือนสำหรับกลุ่มนี้ อย. เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[21] ตามประกาศฉบับที่ 450 สีและวัตถุกันเสียต้องแสดงชื่อกลุ่มหน้าที่พร้อมชื่อเฉพาะหรือเลข INS (เช่น สี INS 102) ส่วนสารให้ความหวานและวัตถุปรุงแต่งรสต้องแสดงชื่อเฉพาะ ผู้ที่แพ้หรือไวต่อสีหรือวัตถุกันเสียตัวใดตัวหนึ่งจึงตรวจหาเลข INS บนฉลากได้ (ตัวเลขเดียวกับเลข E ของยุโรป) | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ | ยังไม่มีงานวิจัยในคนข้อค้นพบที่ 3 |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
3 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก
- 3
งานทบทวนปี 2019 โดยนักวิทยาศาสตร์ของ Health Canada ไม่พบงานวิจัยทางคลินิกที่เชื่อมซัลไฟต์ (หรือวัตถุเจือปนอื่นที่ระดับที่กฎหมายอนุญาต) กับภาวะเม็ดเลือดแดงแตกในผู้พร่อง G6PD นอกจากถั่วปากอ้าแล้ว ข้อกล่าวอ้างว่าอาหารกระตุ้นได้ส่วนใหญ่เป็นการคาดเดา แม้เอกสารความรู้ภาษาไทยบางฉบับยังระบุซัลไฟต์ว่าเป็นตัวกระตุ้น[6,7]
กฎหมายรายประเทศ
| ประเทศ | สถานะ · ตรวจเมื่อ |
|---|---|
| ไทย | อนุญาต[4] ตรวจเมื่อ |
| สหภาพยุโรป | อนุญาต[1,2,3] ตรวจเมื่อ |
| สหรัฐฯ | อนุญาต · GRAS[5] ตรวจเมื่อ |
ไทม์ไลน์
| ปี | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 2014 | สหภาพยุโรป · กำหนดให้มีคำเตือนบนฉลาก · ซัลไฟต์ก่ออาการแพ้/ไม่ทน รวมถึงกระตุ้นหอบหืดในผู้ที่ไว[3] ต้องแสดงบนฉลากในฐานะสารก่อภูมิแพ้/สารที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เมื่อ SO2 รวมเกิน 10 มก./กก. หรือ 10 มก./ลิตร (คิดตามสภาพที่บริโภค) |
พบในสินค้าไทย 60 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 30 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
- [3]Regulation (EU) No 1169/2011 Annex II item 12 · ข้อมูล ณ
- [4]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [5]21 CFR 173.310; 21 CFR 182.3766 · ข้อมูล ณ
- [6]Dietary restrictions for people with glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency · 2019
- [7]โรคจีซิกพีดี...ยาและอาหารที่ควรหลีกเลี่ยง (คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล) · 2020
- [8]Changes in bronchial hyperresponsiveness following high- and low-sulphite wine challenges in wine-sensitive asthmatic patients · 2007
- [9]Clinical effects of sulphite additives · 2009
- [10]Prevalence of sensitivity to sulfiting agents in asthmatic patients · 1986
- [11]Scientific Opinion on the re-evaluation of sulfur dioxide (E 220) and sulfites (E 221-228) as food additives · 2016
- [12]Follow-up of the re-evaluation of sulfur dioxide (E 220) and sulfites (E 221-228) · 2022
- [13]Scientific Opinion on the re-evaluation of sulfur dioxide (E 220), sodium sulfite (E 221), sodium bisulfite (E 222), sodium metabisulfite (E 223), potassium metabisulfite (E 224), calcium sulfite (E 226), calcium bisulfite (E 227) and potassium bisulfite (E 228) as food additives · 2016
- [14]TRS 891-JECFA 51/30 · 1998
- [15]JECFA evaluation of SODIUM METABISULFITE · 1998
- [16]JECFA evaluation of DISODIUM PENTAOXODISULFATE · 1998
- [17]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [18]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [19]Regulation (EU) No 1169/2011, Annex II substances or products causing allergies or intolerances (as amended by Reg 78/2014) · 2014
- [20]Regulation (EU) No 1169/2011 Article 21 – labelling of certain substances or products causing allergies or intolerances · 2011
- [21]Notification of the Ministry of Public Health (No. 450) B.E. 2567 (2024) Re: Labeling of Prepackaged Foods — Annex (unofficial English translation, Thai FDA) · 2024
- [22]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ. 2567 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ — บัญชีแนบท้าย (ข้อความคำเตือน) · 2024
- [23]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 367) พ.ศ. 2557 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (ฉบับรวมแก้ไข; ถูกยกเลิกโดยฉบับที่ 450) · 2014
- [24]EFSA — Sulfites: safety concern for high consumers, but data lacking · 2022
- [25]Dietary Guidance From the International Organization for the Study of Inflammatory Bowel Diseases · 2020
- [26]Titanium dioxide is no longer authorised as a food additive (FSAI; Commission Regulation (EU) 2022/63) · 2022
- [27]Titanium dioxide: E171 no longer considered safe when used as a food additive (EFSA news) · 2021
- [28]EFSA plain language summary – Follow-up of the re-evaluation of sulfur dioxide and sulfites (E 220–228) · 2022
- [29]Sensitivity to sulfited foods among sulfite-sensitive subjects with asthma · 1988
- [30]Sulfites: Separating Fact from Fiction (University of Florida IFAS Extension, FY731) · 1997