ซิลิกอนไดออกไซด์
Silicon dioxide
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว =ไม่มีผล 1
- เริ่มมีสัญญาณ −อันตราย 1 ±ผลผสม 2
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | คือซิลิคอนไดออกไซด์ หรือซิลิกา (SiO2) เป็นผงละเอียดมากสีขาว ผลิตสังเคราะห์จากทรายซิลิกาโดยกรรมวิธีตกตะกอนหรือเผาด้วยเปลวไฟ |
| ใส่ทำไม | ใช้ป้องกันไม่ให้ผงอาหารจับตัวเป็นก้อน ช่วยให้ผงไหลได้ดี และเป็นสารตัวพา |
| พบในอะไร | |
| อย. อนุญาตในหมวด | เช่น เครื่องดื่มที่มีนมเป็นส่วนประกอบหลัก (ปรุงแต่ง), นมข้น (ไม่ปรุงแต่ง) และผลิตภัณฑ์ที่ใช้เติมในเครื่องดื่ม, คลอตเตตครีม (ไม่ปรุงแต่ง), ผลิตภัณฑ์เลียนแบบครีม |
| ชื่ออื่น | SiO2 · Silica · Silicon Dioxide, Amorphous · ซิลิคอนไดออกไซด์ · ซิลิคอนไดออกไซด์อสัณฐาน |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 444 รายการ · ทั่วโลก 5,572 รายการ[21]
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ทารก 0–6 เดือน | ควรจำกัดปริมาณ อย. เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[22] ประกาศ อย. ฉบับที่ 468 (2025) กำหนดวัตถุเจือปนอาหารในนมผงทารกและอาหารทารก (หมวด 13.1.1) เป็นรายตัวพร้อมปริมาณสูงสุดต่ำ เช่น คาร์ราจีแนน 300 มก./กก. กัวร์กัมและโลคัสบีนกัม 1,000 มก./กก. กัมอารบิก แมนนิทอล และซิลิคอนไดออกไซด์ 10 มก./กก. และในรายการแก้ไขไม่มีสารให้ความหวานหรือสีสำหรับหมวด 13.1/13.2 ไม่พบข้อกังวลสำหรับกลุ่มนี้ EFSA เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · EFSA[9] EFSA (2024) สรุปว่าซิลิคอนไดออกไซด์ (E551) ในนมผงทารกและอาหารทางการแพทย์สำหรับทารกไม่มีข้อกังวลที่ระดับการได้รับปัจจุบัน | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ทารก 6–12 เดือนเด็กเล็ก 1–3 ปี | ควรจำกัดปริมาณ อย. เหตุผลคำแนะนำของหน่วยงาน · อย.[22] ประกาศ อย. ฉบับที่ 468 (2025) กำหนดวัตถุเจือปนอาหารในนมผงทารกและอาหารทารก (หมวด 13.1.1) เป็นรายตัวพร้อมปริมาณสูงสุดต่ำ เช่น คาร์ราจีแนน 300 มก./กก. กัวร์กัมและโลคัสบีนกัม 1,000 มก./กก. กัมอารบิก แมนนิทอล และซิลิคอนไดออกไซด์ 10 มก./กก. และในรายการแก้ไขไม่มีสารให้ความหวานหรือสีสำหรับหมวด 13.1/13.2 | ยังไม่มีข้อค้นพบเฉพาะกลุ่มนี้ |
| ตั้งครรภ์วางแผนมีบุตร | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
4 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ความเป็นพิษต่อสารพันธุกรรม
- 1
EFSA ประเมินใหม่ในปี 2018 สรุปว่า E551 ไม่น่ากังวลเรื่องการทำลายสารพันธุกรรม (genotoxicity) และเมื่อทบทวนซ้ำในปี 2024 โดยใช้วิธีประเมินแบบเฉพาะอนุภาคนาโน ก็ยังสรุปเหมือนเดิม โดยระบุว่างานทดสอบด้านนี้เป็นกลุ่มเดียวในฐานข้อมูลที่เตรียมอนุภาคให้กระจายตัวอย่างถูกวิธี เมื่อไม่มีข้อกังวลเรื่องดีเอ็นเอ EFSA จึงใช้วิธีเทียบระยะห่างระหว่างปริมาณที่คนได้รับกับขนาดที่ไม่พบผลในสัตว์ (margin of exposure) แทนการกำหนดค่า ADI[6,9]
การสะสมอนุภาคนาโน
- 2
ซิลิคอนไดออกไซด์ (E551, สารกันจับตัวเป็นก้อน) มีอนุภาคขนาดนาโนปนอยู่ หนูที่ได้รับซิลิกาโครงสร้างนาโนขนาดสูง 84 วันมีพังผืดในตับมากขึ้น และหนูเมาส์ที่ได้รับขนาดใกล้เคียงการกินของคนนาน 18 เดือนพบรอยโรคที่ไตและตับ EFSA (2018) ชี้ช่องว่างข้อมูล และการประเมินติดตามปี 2024 สรุปว่ายังไม่เป็นข้อกังวลที่ระดับการใช้ปัจจุบัน (รวมอาหารทารก) แต่ยอมรับว่ายังมีความไม่แน่นอนเรื่องอนุภาคนาโน[6,7,8,9]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
- 3
นักวิจัยตรวจอวัยวะจากร่างผู้บริจาคร่างกาย 15 รายในเนเธอร์แลนด์ (อายุ 64-98 ปี) พบอนุภาคซิลิกา (ซิลิกอนไดออกไซด์) ในตับ ม้าม ไต และลำไส้เล็ก ค่ากลางราว 0.4-1 มิลลิกรัมต่อเนื้อเยื่อ 1 กิโลกรัม (สูงสุด 25) อนุภาคส่วนใหญ่ขนาด 150-850 นาโนเมตร ผู้วิจัยมองว่าน่าจะมาจากการกินเป็นหลัก เช่น อาหาร ยาสีฟัน ยา แต่ชี้ไม่ได้ว่ามาจาก E551 โดยตรง และงานนี้ไม่ได้ดูผลต่อสุขภาพ[10]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
การเจริญพันธุ์/ครรภ์/พัฒนาการ
- 4
งานในหนูเมาส์ 2 ชิ้นล่าสุดให้ผลไปคนละทาง: หนูท้องที่กิน E551 เกรดอาหารในขนาดสูง มีตัวอ่อนตายแล้วถูกดูดซึมกลับ (fetal resorption) มากขึ้น มีซิลิกาสะสมและการอักเสบในตับทั้งของแม่และลูก รูปแบบเมทิลเลชันของดีเอ็นเอ (DNA methylation) ในตับเปลี่ยนไป และแม่คุมน้ำตาลได้แย่ลง ส่วนอีกงานที่ทำตามแนวทางมาตรฐาน (ICH S5) ป้อนอนุภาคนาโนซิลิกา (ไม่ได้ระบุว่าเป็น E551) วันละ 60-1,000 มก./กก. ตั้งแต่ก่อนผสมพันธุ์ถึงต้นการตั้งครรภ์ ไม่พบผลต่อการเจริญพันธุ์ทั้งเพศผู้และเพศเมีย การฝังตัว หรือพัฒนาการของตัวอ่อนระยะแรก[11,12]
ไม่ทราบว่าที่ปริมาณเท่าใด
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 444 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 22 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex III (consolidated 2026-08-18) · ข้อมูล ณ
- [3]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [4]21 CFR 73.1; 21 CFR 73.575; 21 CFR 172.230; 21 CFR 172.480; 21 CFR 173.340; 21 CFR 175.105; 21 CFR 175.300; 21 CFR 175.320; 21 CFR 176.170; 21 CFR 176.180; 21 CFR 176.200; 21 CFR 176.210; 21 CFR 177.1200; 21 CFR 177.2250; 21 CFR 177.2420; 21 CFR 177.2600; 21 CFR 182.90 · ข้อมูล ณ
- [5]21 CFR 73.1; 21 CFR 73.575 · ข้อมูล ณ
- [6]Re-evaluation of silicon dioxide (E 551) as a food additive · 2018
- [7]Sub-chronic toxicity study in rats orally exposed to nanostructured silica · 2014
- [8]Chronic oral exposure to synthetic amorphous silica (NM-200) results in renal and liver lesions in mice · 2019
- [9]Re-evaluation of silicon dioxide (E 551) as a food additive in foods for infants below 16 weeks of age and follow-up of its re-evaluation as a food additive for uses in foods for all population groups. · 2024
- [10]Silicon dioxide and titanium dioxide particles found in human tissues. · 2020
- [11]Maternal exposure to E 551 during pregnancy leads to genome-wide DNA methylation changes and metabolic disorders in the livers of pregnant mice and their fetuses. · 2024
- [12]Oral Toxicity Study of Silicon Dioxide Nanoparticles on Fertility and Early Embryonic Development in Mice. · 2025
- [13]TRS 1007-JECFA 84/66 · 2017
- [14]TRS 995-JECFA 80/38 · 2015
- [15]TRS 733-JECFA 29/24 · 1985
- [16]JECFA evaluation of SILICA · 2017
- [17]Re-evaluation of silicon dioxide (E 551) as a food additive · 2017
- [18]Scientific Opinion on the evaluation of the substances currently on the list in the annex to Commission Directive 96/3/EC as acceptable previous cargoes for edible fats and oils - Part II of III · 2012
- [19]Calcium silicate and silicon dioxide/silicic acid gel added for nutritional purposes to food supplements · 2009
- [20]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [21]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ
- [22]อย. — รายการข้อกำหนดเงื่อนไขการใช้วัตถุเจือปนอาหารที่เปลี่ยนแปลงจากประกาศฯ ฉบับที่ 444 (ประกาศฯ ฉบับที่ 468 พ.ศ. 2568) · 2025