ไลโคปีน
Lycopene
เป็นสารย่อยของ E160 ข้อมูลส่วนใหญ่อยู่ที่หน้าสารหลัก
คำตอบสั้น
- สรุปแล้ว ±ผลผสม 1
- ยังถกเถียง +ประโยชน์ 1
- ได้รับสารทางอื่นที่ไม่ใช่วัตถุเจือปนในอาหาร 1
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
คืออะไร ใส่ทำไม พบในอะไร
| คืออะไร | สารสีแดงที่พบในมะเขือเทศและผลไม้สีแดงอื่น ผลิตจากการสกัดจากมะเขือเทศ จากการหมัก หรือทางเคมี |
| ใส่ทำไม | ใช้แต่งสีอาหารให้เป็นสีแดงส้ม |
| พบในอะไร | ขนมหวาน ซุปและน้ำซุป เครื่องปรุงรส |
พบในฐาน Open Food Facts: ในไทย 9 รายการ · ทั่วโลก 609 รายการ[19]
ใครควรระวัง
| กลุ่มคน | หน่วยงานกำกับ | งานวิจัย |
|---|---|---|
| ทารก 6–12 เดือนเด็กเล็ก 1–3 ปี | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ | |
| ผู้ชาย | ยังไม่มีคำแนะนำเฉพาะกลุ่มนี้ |
“ควรจำกัดปริมาณ” เป็นคำแนะนำการกิน ไม่ใช่สถานะกฎหมาย
ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
งานวิจัยว่าอย่างไร
3 ข้อค้นพบเรียงตามเรื่องสุขภาพ เรื่องที่มีหลักฐานแน่นที่สุดอยู่ก่อน
ปัญหาผิวหนัง
- 1
ได้รับสารจากการกินผักผลไม้ที่มีไลโคปีนมาก ไม่ใช่จากสีผสมอาหาร
รายงานผู้ป่วยหนึ่งรายที่ผิวเป็นสีส้มเหลือง (carotenoderma จากไลโคปีนในเลือดสูง) จากการกินผักผลไม้ที่มีไลโคปีนมากเกินไป และพบไลโคปีนสะสมที่ชั้นนอกของผิวหนัง ภาวะนี้ไม่อันตรายและจางหายเมื่อลดการกิน[8]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
ได้รับเกินค่า ADI
- 2
ADI ของไลโคปีนจากทุกแหล่งตาม EFSA คือ 0.5 มก./กก./วัน ปี 2017 EFSA พบว่าหากใช้เป็นสีผสมอาหารที่ระดับสูงสุดที่อนุญาต ปริมาณที่ได้รับจะเกินค่านี้ (เด็กเล็กสูงถึง 1.39 มก./กก.) การประเมินรวมปี 2026 พบว่าเด็กเล็กได้รับเฉลี่ย 1.2 และที่เปอร์เซ็นไทล์ 95 ถึง 2.52 มก./กก./วันในสถานการณ์ใช้สูงสุด ส่วนสถานการณ์ที่ใกล้ความจริงคือเฉลี่ย 0.36 และ P95 ในทารก 0.97 มก./กก./วัน โดยไลโคปีนจากธรรมชาติ (มะเขือเทศ) เป็นแหล่งหลัก และผู้ที่กินอาหารเสริมได้รับเพิ่มเป็นสองเท่า[9,10,11,12]
ศึกษาที่ปริมาณเท่ากับหรือเกินค่า ADI
มะเร็ง
- 3
การวิเคราะห์อภิมาน 42 งานเชิงสังเกตพบว่าการได้รับไลโคปีนจากอาหารและระดับในเลือดที่สูงกว่าสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากต่ำลงราว 12% และมีความสัมพันธ์ตามปริมาณจากอาหาร แต่ไม่สัมพันธ์กับมะเร็งระยะลุกลาม ขณะที่ Cochrane พบงานทดลองแบบสุ่มเพียง 3 งานขนาดเล็ก หลักฐานจึงยังไม่พอจะแนะนำไลโคปีนเพื่อป้องกันมะเร็ง[13,14]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
งานที่ศึกษาสารทั้งกลุ่ม (2)
ศึกษาสารหลายตัวรวมกันหรือสารในกลุ่มเดียวกัน ไม่ได้ทดสอบ E160d เดี่ยว ๆ
- 1มะเร็ง
EFSA (2012) กำหนด ADI ของเบตา-แคโรทีนและแคโรทีนผสมไม่ได้ เพราะสัตว์ฟันแทะเปลี่ยนเบตา-แคโรทีนเป็นวิตามินเอได้ดีกว่าคนมาก แต่เห็นว่าการใช้เป็นสีอาหารไม่เป็นข้อกังวล หากปริมาณจากสารเติมแต่งรวมกับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่เกินที่ได้จากอาหารปกติ (5–10 มก./วัน) เพื่อให้เบตา-แคโรทีนส่วนเสริมต่ำกว่า 15 มก./วัน ซึ่งเป็นระดับที่การศึกษาไม่พบความเสี่ยงมะเร็งเพิ่ม ส่วน JECFA ถอนค่า ADI 0–5 มก./กก. ในปี 2019 และระบุว่าอาจไม่มีทางกำหนด ADI กลุ่มได้เลย เพราะไม่สามารถเก็บข้อมูลในผู้สูบบุหรี่จัดได้อย่างมีจริยธรรม และในปี 2026 พบว่าค่าการได้รับสูงขึ้นแต่ประเมินนัยสำคัญไม่ได้เพราะไม่มี ADI[4,5]
ศึกษาที่ปริมาณที่คนได้รับจริง
- 2มะเร็ง
การทดลองป้องกันโรคขนาดใหญ่ 2 ชิ้นพบว่าการเสริมเบตา-แคโรทีนเพิ่มมะเร็งปอดในกลุ่มเสี่ยงสูง ใน ATBC การเสริมวันละ 20 มก. เพิ่มอุบัติการณ์มะเร็งปอด 18% และการเสียชีวิตรวม 8% ในชายที่สูบบุหรี่ ส่วนใน CARET การเสริมเบตา-แคโรทีน 30 มก. ร่วมกับเรตินอลต่อวัน เพิ่มมะเร็งปอด 28% และการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ 17% จนต้องยุติการทดลองก่อนกำหนด ขนาดเหล่านี้เป็นระดับผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร สูงกว่าที่ได้จากสีผสมอาหารหลายเท่า[6,7]
ศึกษาที่ปริมาณสูงกว่าที่ได้รับจากอาหารมาก
กฎหมายรายประเทศ
พบในสินค้าไทย 9 รายการ
ข้อมูลสินค้า: Open Food Facts (ODbL) · รายการจากฉลากที่ผู้ใช้ OFF บันทึก ไม่ครบทุกสินค้าในตลาด
สารที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุ
แสดงแหล่งข้อมูลทั้ง 19 รายการ
- [1]Regulation (EC) No 1333/2008 Annex II · ข้อมูล ณ
- [2]ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468/2568 · ข้อมูล ณ
- [3]21 CFR 73.585 · ข้อมูล ณ
- [4]Scientific Opinion on the re-evaluation of mixed carotenes (E 160a (i)) and beta-carotene (E 160a (ii)) as a food additive · 2012
- [5]JECFA evaluation: beta,beta-carotene (INS 160a(iii)) - ADI withdrawn 2019; 2026 exposure review · 2026
- [6]The effect of vitamin E and beta carotene on the incidence of lung cancer and other cancers in male smokers. · 1994
- [7]Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease · 1996
- [8]Carotenoderma due to lycopenemia: A case report and evaluation of lycopene deposition in the skin · 2022
- [9]Statement on the post-marketing monitoring of the use of lycopene · 2015
- [10]Evaluation of certain food additives and contaminants · 2007
- [11]Extension of use of lycopene (E 160d) to certain meat preparations, meat products and fruit and vegetable preparations · 2017
- [12]Dietary exposure to lycopene from background diet, novel foods and food additive use in the European population · 2026
- [13]Lycopene for the prevention of prostate cancer · 2011
- [14]Increased dietary and circulating lycopene are associated with reduced prostate cancer risk: a systematic review and meta-analysis · 2017
- [15]TRS 956-JECFA 71 · 2009
- [16]JECFA ADI 1977 · 1977
- [17]Scientific Opinion on the reconsideration of the ADI and a refined exposure assessment of beta-apo-8'-carotenal (E 160e) · 2014
- [18]PubMed: number of studies found and the most relevant papers · ข้อมูล ณ
- [19]Open Food Facts: products and their ingredients · ข้อมูล ณ